[ Start ] [ Omhoog ] [ Inhoud ] [ Zoeken ] [ Gastenboek ]
	STARING INSTITUUT
	Centrum voor het streekeigene van Achterhoek en Liemers

[ Omhoog ] [ Donateur worden ] [ A.C.W. Staring ] [ Achterhoek en Liemers ] [ Vrienden ] [ Hist. Ver. A. en L. ] [ Staring Advies ] [ Help ons! ] [ Hoe vindt u ons? ] [ Archief ]

Archief

Huurcontract 't Brewinc ondertekend
Op donderdag 28 januari jl. hebben de ontwikkelcombinatie Koopmans - WAM&VanDuren, de gemeente Doetinchem en de toekomstige huurders (Bibliotheek West-Achterhoek, Achterhoeks Archief en Staring Instituut)  het huurcontract voor de nieuwe huisvesting in 't Brewinc ondertekend.

Ondertekening door v.l.n.r. H.J. Smit, directeur ontwikkelcombinatie Koopmans - WAM&VanDuren H.J.M. Ketelaar, penningmeester van het Staring Instituut mr. A.C. van de Vliert, bestuurslid van het Staring Instituut

De sloopwerkzaamheden in deze voormalige technische school zijn al begonnen en naar het zich laat aanzien zal de (nieuw)bouw begin april 2010 van start gaan. De oplevering staat gepland voor medio 2011.

Boekverkoop bij in Museum Freriks te Winterswijk
Onder zeer grote belangstelling werd op zaterdag 30 januari de boekenmarkt gehouden georganiseerd door vereniging “Het Museum” te Winterswijk in samenwerking met ons.
De leden van de Transcriptiewerkgroep van vereniging “Het Museum” hebben laten zien waarmee ze bezig zijn. O.a. het transcriberen van vroeg-zeventiende-eeuwse staten van inkomsten van de kerk en met Judiciële Protocollen van Ambt en Heerlijkheid Bredevoort uit de jaren zestig van de zeventiende eeuw.

De boekentafel van het Staring Instituut werd bemand door links Henk Krosenbrink en Gerhard Eppingbroek. Het publiek schafte in één keer o.a. vele jaargangen van de Jaarboeken Achterhoek en Liemers.
Eind november zal er weer een gezamenlijke boekenmarkt worden georganiseerd.

GEDICHTEN UIT DE BUURT
Donderdag 28 januari was het Gedichtendag in Nederland en Vlaanderen.
Het Staring Instituut haakte aan bij deze nationale activiteit en riep dichters en dichteressen op een gedicht te maken. De opdracht was: maak een gedicht over de eigen buurt, het dorp of de favoriete plek in de regio. Bezing de (on)deugden van de naoberschap, roem de gemeenschapszin tijdens kermis en volksfeest of steek de loftrompet over de natuur bij u in de buurt.

DE UITSLAG
Hans Mellendijk (Varsseveld), Henk Florijn (Doetinchem) en Bea Kieskamp (Lochem) zijn de prijswinnaars van de gedichtenwedstrijd Dichte(r) in de buurt, die het Staring Instituut in Doetinchem uitschreef ter gelegenheid van Gedichtendag 2010 op 28 januari.
Achterhoek en Liemers tellen veel talentvolle dichters. Ondanks de korte voorbereidingstijd stuurden 15 dichters een gedicht in.
De winnaars krijgen hun prijs binnenkort thuis bezorgd.


DIALECTVERSIE
Hans Mellendijk (Varsseveld), Henk Florijn (Deutekum) en Bea Kieskamp (Lochem) bunt de prieswinnaars van de gedichtenwedstried Dichte(r) in de buurte, dee ’t Staring Instituut in Deutekum uutschreef ter gelegenheid van Gedichtendag 2010 op 28 januari.
Achterhoek en Liemers telt völle talentvolle dichters.
Ondanks de korte veurbereidingstied stuurden 15 dichters ’n gedicht in.
De winnaars kriegt euren pries binnenkort thuus bezorgd.

DE WINNENDE GEDICHTEN

Hans Mellendijk, Varsseveld

Psalm 119, zommer 2007,
Lof in de kop

Rooftocht, ri-jen jatwerk onvergetteluke regels uut Achterhookse Nedersaksische poëzie

pedalend op de weurde kom ik vrögger integen. um ’t eaven
‘kwil neet klagen ‘tkump neet as boezenwind, óngeleagen
op de lange weg waor ooit oom bertus op weg naor de hof van de wiersse
-rodendrons bleuien in kleurenpracht- in mei ’t geurend lot
hee vertellen op den langen weg ’t was veur mien jònge oren ‘n openbaring
op - in d’n volksmond psalm 119 - hee ok ontzag borg veur dichter staring
op weg naor vorden via reurle zekers sindsdien da’k d’r an denken mot
parallel daoran de veengötte. niks anders dan feiteluk ’n dichtader
want deur denzelfden dichter hierveur indachtig in opdracht egraven. ’t water
streumt nòw van slinge naor berkel maor vanwege ’t gedicht krang andersumme

dan görgelt prutjend fiene kreuntjes
ne kikvors odinkt oet ‘t nat
de zunne höltert aover ‘t water
de bli-je neurie weijlandt in mien
en ’t grune onderwater grinnekt met
dicht duuzend weurde scheuter
ik blauw baoven gruun
en dreum mien ’n dròm
gedichte in moerstaal
iets schrif zichzelf terlindeduenkt ‘t
geheel neet onbescheiden
mellendiekt ‘ t fluusterdingen
gedachten trekket vaorn
krosenbrinkt deur miene hoed
gin zaod stoolt op den wenneplas
in de schoppe des doods
roest ’t manen, larven, empen, muggen,

schimmel, mos en zwarte luze,
den stank van rotten. dooie muze -
hee ‘s den lesten dichter
in ons mooie plat
hee döt de deure too
gund wiet erinkvelden
een hoop kranen zwart
maor wat käminkt
daor um de ecke
das ne aparten
bierman keupert psalmen veur 't huus van de fienen
en avé maria - nomen est omen - veur rooms-katholiek
't morgenrood dagen al veur socialisten
rooms, rood of de fienen, 't was em geliek
’n baelderskind dat zwarvend af mag hendriksen
nao hemelse paleizen, kump thuus as koningskind
dan wieter doornopper, de ogen uut de dopper
jolinkt oerend hard de motoren op ’t hengelse zand
en kiek uut, de hoonderen jolijt stoevend an de kant
carnavalscowboys wellingt aover ’t arf
onder ‘n zinderende heujmaker
dweistern in dikken mot
willemsent ’t op halle an
kleine keerltjes lucast aover straote
ho mos dat no jentinkt dur mien kop
veur pauwen en poeten
manschot ik op de kapok
altied dat häösten, wat he-j d’r an?
bartelinkt ’t haenig an
umdat jao jao
bluemerst naor
nea, nea

leu integgen kommen
gewoon laeven
lettinkt ’t oaver ‘t goor
kick op òw
gussinkloot ‘t
soms he’j ne dag wolsinkt ’t wieter
wao’j weer met wieter könt
echo’s van lohues
wiej hebt mekare
maor één moment ekend
tenhoopent ’t rondeel
het was misschien ne tel,
of daorumtrent
maor ik blief an ow denk’n
in hele mooie zinnen

ottink ik an ’t end
thuuskommen
onninkt-stronkst ‘t

wat ’t achterhooks toch
groot wezzen kan
navist ’t stillekes nao.


Henk Florijn, Doetinchem

Doetinchem

De stad is daar waar huizen staan
en mensen samenwonen.

In de straten is gewoel
van mensen met en zonder doel;
geroezemoes van woorden.

Het klokkenspel pingelt zijn lied,
de juiste woorden kent men niet,
maar niemand valt daarover.

De stad is hier, vol van vertier.
Men kijkt en koopt en pronkt
met aangeschafte spullen.

Soms is men stil.
Er is verdriet om wie ontviel.
Het leven heeft niets te verhullen

De stad is oud, de stad is jong.
Vol van melancholie.
De stad is volk, levende taal.
De stad is poëzie!

Bea Kieskamp, Lochem

Klein Dochterens land

Moeiteloos heeft de weg
zich om de bomen geslingerd
Knoestige knotwilgen staan
stram in de wind
Hun takken buigen
met het weer mee
De bladeren ritselen
soms zilver, soms grijs

Weilanden liggen
stil zij aan zij
Slechts onderbroken door
een enkele eikenboom
Het dominerende roodbont
al lang verleden tijd
Nog een enkele koe
dwaalt loom door het landschap

Oude boerderijen vertellen
het verhaal van het verleden
Onderdak biedend aan
de levens van velen
In de schemering in bezit genomen
door uilen en vleermuizen
Klein Dochterens land
Eindeloos verder
 

Groet’n uut Dialexico

Ria Luttikhold-Lurvink uit Ruurlo heeft de zomerschrijfwedstrijd (2009) Groet’n uut Dialexico gewonnen. Haar elektronische ansichtkaart met daarop zeven ‘echte’ kabouters met daarbij onderstaande tekst voldeed het best aan de opdracht die Charlotte Giesbers van Gelders Erfgoed in Zutphen en Arie Ribbers van het Staring Instituut in Doetinchem hadden geformuleerd.

Groet’n uut Reurle
’t Is hier prachteg in Reurle en umstreken, maor wa’k toch noo ezene hebbe…
Bun ik op de heide – neet wiet van ’t kasteel en vlakbie den doolhof – um ’n blauwen vlinder op de foto te kriegen, heur ik inens wat. Ik draeje mien umme en luuster. En nog ’s.
Ik wis efkes neet wa’k zag: de zeuven kabouters van Sneewitje? Gewoon bie daglech?
Too’k weer ’n betjen bie mien positieven kwamme en de mond weer dichte had edaone, wis ik ’t: ze bestaot nog!
Hey ho, hey ho…
Dat liedje wol mien den helen dag neet meer uut de kop!
Groet’n van Ria Luttikhold-Lurvink, Reurle

Juryrapport schrijfwedstrijd 2008/2009:
Het was bepaald geen sinecure tot een goede beoordeling te komen; dit kwam mede door het grote aantal inzendingen. Eén en twintig auteurs zorgden voor maar liefst 46 inzendingen, waarvan één buiten mededinging.
Van deze inzendingen waren er 25 in het dialect geschreven (ruim 54%). Deze keer was het aantal gedichten erg groot nl. 32 stuks.
Tijdens de eindbespreking bleek dat er binnen de jury grote eenstemmigheid was, waarbij de volgende beoordeling en uitslag tot stand kwam.

Eervolle vermeldingen waren er voor de verhalen:
“’t Vriendje van Mevrouw” van Marieke (pseudoniem voor R. Abbink te Eibergen).
Gevoelig en goed beschreven. Inleiding en de overgang naar gesprekken met het ‘vriendje’ verloopt vloeiend evenals de overgang naar het eind.

“Old iezer” van Hanna van ’t Loar (pseudoniem voor mevr. J.B. Kok-Wentink te Hummelo).
Een leuk verhaal over hoe opa na overlijden van zijn vrouw wordt opgevangen door de familie. Vlot geschreven met een leuke plot aan het eind.

Eervolle vermeldingen waren er voor de gedichten:
“Mien oorlog” van Gert van Herenaerdt (pseudoniem voor G. Gasseling te Zevenaar).
Een gedicht over de oorlog en voor wie dit nog heeft meegemaakt zeer herkenbaar. De vorm is goed en het heeft een leuk slot.

“IJsselmoeder” van Gerard (pseudoniem voor G. Weijkamp te Gendringen).
Een gevoelig en mooi gedicht over de Oude IJssel?

“Code gekraakt” van Johanna van Luut (pseudoniem voor An Bloemberg te Lathum).
Met weinig woorden een levensles in een bijzondere dichtvorm.

Prijzen waren er voor de verhalen:
De tweede prijs is voor het verhaal “Linde “ van Elze Boom (Ankh Gussinklo te Aalten).
Het verhaal over Linde Bosman begint zo intrigerend dat men met spanning verder leest. Het is het verhaal over Linde, die de nodige problemen heeft te overwinnen. Het is in een goede vorm gegoten en heeft een verrassend eind.

De eerste prijs is voor het verhaal “De Barkel” Van Harma van ’t Hamersveld (G. Tiessink te Leusden).
Een schitterend verhaal over de Berkel. De ‘levensloop’ van deze rivier wordt zó beeldend beschreven, dat men het gevoel dit mee te beleven, nauwelijks kan onderdrukken. (Dus op de fiets naar Billerbeck en vandaar terug naar de IJssel!)

Prijzen waren er voor de gedichten:De tweede prijs voor de gedichten is voor het gedicht “Heimwee” van Gert van Herenaerdt (G. Gasseling te Zevenaar).
Een gedicht in een bijna muzikaal dialect geschreven. Het geeft een herkenbaar, nostalgisch beeld van vroeger.

De eerste prijs is voor het gedicht van Sussie ( Mw. Van de Vegte-Luijmes te Dinxperlo).
Dit gedicht, dat zich leest als een verhaal, is zeer beeldend in een soepele vorm beschreven.
De periode van 1940-1945 wordt treffend geraakt. Door de jury unaniem als eerste geplaatst.

Op 19 meert was der veur de tweede kere ‘t Oost-Gelderse streektaaldictee. Disse kere was “De gouden karper” in Hummelo de plaatse woor presentator Arie Ribbers as eerste de meer as 70 deelnemmers toosprak. Nao ‘n korte inleiding deur Eddy Geurtsen – lid van de warkgroep van ‘t instituut dee veur de organisatie ezorgd hef – was der ‘n “opwarmertjen”: tien dialectweurde dee de anwezegen op mosten schrieven. ‘t Resultaot: één deelnemster met gin enkele fout. Nao ‘n muzikaal intermezzo van Jan Ottink en Dianne Marsman begon ’t dictee. Dorreke (Dianne Marsman) uut den Achterhook kwam Haent (Henk van Aalten) uut Zaevender integen en de tweespraok dee dooruut ontston, mossen de deelnemmers opschrieven. ’t Wisselen van Dorreke’s Achterhooks in ’t Liemers van Haent veel de deelnemmers neet met. Naodat ’t dictee “klassikaal” nao-ekekken was (hier en veural door gaf dat discussie aover wat veur ’n klank der wel of neet esprokken was) bekek ’n jury de beste schrievers nog ‘s. Ondertussen kon Gery Groot Zwaaftink de deelnemmers wat afleiding geven. En doornao gaf Hans Beernink – veurzitter van de warkgroep – de priezen an Bert Westerveld (met 16 fouten winnaar van de categorie gewone deelnemmers), Willem te Molder (met 21 fouten winnaar van de categorie bezundere deelnemmers) en Gerard Bomers (met 19 fouten winnaar van de categorie ampatte deelnemmers).

Staring Instituut was op zeuk naor streektaaljagers

De streektaaljacht die het Staring Instituut hield in de maanden november en december van het vorig jaar is bijzonder succesvol verlopen.
In totaal twaalf jagers en jaagsters stuurden 115 goedgekeurde foto’s in. Het gros van dit aantal, 87, kwam uit de digitale camera’s van Jan Navis uit Dinxperlo en Gerrit Hazewinkel uit Lochem. Navis stuurde 46 foto’s in, Hazewinkel 41.
Jan Navis wint met een neuslengte voorsprong de prijs voor het grootste ‘tableau’.
Het ging echter niet alleen om de kwantiteit, de kwaliteit was zeker zo belangrijk. De prijs voor het ‘mooiste schot’ gaat naar Everdien Koskamp in de Aaltense buurtschap IJzerlo. Zij maakte een heel sfeervolle foto van dichtregels van Johanna van Buren, geëtst op een glazen deur in de kerk van Hellendoorn.
Beide prijswinnaars kregen hun prijs inmiddels uitgereikt.
Gezien het enthousiasme van de deelnemers denkt het Staring Instituut erover het project een vervolg te geven.

Kinderboekenleenmuseum 10 jaar!

Op 9 oktober is het precies tien jaar geleden dat het kinderboekenleenmuseum haar deuren opende.

De 5.000 boeken van toen (1998) zijn gegroeid naar een collectie van een kleine 18.000 exemplaren. Daarmee groeit Stichting ’t Oude Kinderboek (StOK), zoals de bibliotheek van oude kinder- en jeugdboeken aan de Laarstraat officieel heet, bijna uit haar pand. Voordat de muren echt barsten, wordt echter het tienjarig jubileum op grootse wijze gevierd, en wel op woensdag 8 oktober.

StOK doet dit door middel van een open dag en tentoonstellingen op verschillende locaties. Het complete programma vindt u hieronder. 

Ter gelegenheid van het jubileum geeft StOK in samenwerking met het Staring Instituut in Doetinchem het boekje‘Eén grote vreugderit’. Op reis door Achterhoek en Liemers met jeugdboeken uit de collecties van Stichting Staring Instituut en Stichting ’t Oude Kinderboek  uit. In deze uitgave worden 22 kinderboeken die in Achterhoek en Liemers spelen en hun auteurs, besproken. Ter aanvulling op de besproken boeken is in het boekje een overzicht opgenomen met alle titels van kinderboeken uit de collecties van StOK en Staring Instituut die in de genoemde regio’s spelen. Het boekje is bij StOK en bij het Staring Instituut verkrijgbaar en kost € 4,-. Als u in 2008 nog donateur wordt van een van beide instellingen krijgt u het 89 pagina’s tellende boekje cadeau.

In het seizoen 2007/2008 werd er ook weer een schrijfwedstrijd georganiseerd. De uiterste inzendtermijn was 15 februari j.l.
Hieronder treft u het juryrapport, de eervolle vermeldingen en de prijswinnaars aan.

Juryrapport schrijfwedstrijd 2007/2008
In opdracht van de Stichting Staring Instituut, de Dialectkring Achterhook en Liemers en de Vrienden van de Streektaal veur Lochem en Umgeving, organisatoren van de schrijfwedstrijd 2007/2008, is aan Riek Beskers uit Winterswijk, Lammert de Graaf uit Lochem en Wim van Keulen uit Zelhem gevraagd om als juryleden de inzendingen te beoordelen.
De bedoeling van de organisatoren, om de mensen aan het schrijven te krijgen, kan zeker geslaagd worden genoemd. Het aantal inzendingen namelijk - 44 stuks van de hand van 35 auteurs - was zeker niet gering. Bijna 90% van het materiaal was geschreven in het dialect van de Achterhoek of Liemers doch vorm en inhoud van de inzendingen waren nogal verschillend. Dat maakte het lezen ervan wel tot een interessante bezigheid.
De opdracht was: het schrijven van een kort verhaal. Het is jammer dat de jury verhalen terzijde moest leggen omdat er aan die opdracht helaas niet was voldaan. In plaats van een kort verhaal, ging het dan om levensbeschrijvingen, (al of niet anekdotische) versjes, gedichten of beschrijvingen van oude gebruiken en gewoontes. Op zichzelf soms bijzonder interessante en lezenswaardige stof, maar het waren géén korte verhalen.
Het kenmerk van een kort verhaal is namelijk, dat het -behalve kort- ook vrijwel geen of slechts een heel korte inleiding heeft en vlot naar het einde, het 'kritieke moment' toe gaat. Er zit meer spanning en tempo in dan in een vertelling en het einde komt onverwacht en is vaak anders dan de lezer denkt of vermoedt.
Uit het aangeboden materiaal koos de jury de verhalen die in aanmerking kwamen voor de drie prijzen en de eervolle vermeldingen.
Hieronder volgt de beoordeling en de uitslag.

Eervolle vermeldingen:
G.J. Brouwer Zutphen voor het verhaal ‘Oprumen’
Sober weergegeven oorlogsherinneringen, systematisch en goed beschreven. Hoewel niet een echt kort verhaal, zet de dubbele betekenis aan het einde de lezer aan het denken.
Tycho Schipper Doetinchem voor het verhaal ‘Gradus’
Een in het Nederlands geschreven verhaal over een verboden liefde. Hoewel een bekend gegeven en dus een voorspelbaar slot, toch aardig weergegeven en leuk om te lezen. (Tycho kon niet bij de bekendmaking aanwezig zijn)
Louis Dorsthorst Winterswijk voor het verhaal ‘Bankenpacht’
Aardig beschreven gang van zaken in de kerk van de jaren vijftig. Wel lezenswaard en met een goed eind.
Prijswinnaars:
Derde prijs
Gerard Bloemberg Herwen voor het verhaal ‘De Omes’.
Een goed uitgewerkt, kort verhaal waarin de spanning tot het eind toe wordt volgehouden. De hoofdpersoon blijft geheimzinnig de spanning blijft steeds voelbaar en het slot is bijzonder verrassend.
De derde prijs was een cheque ad. € 50,00
Tweede prijs:
Gerrie Kuenen-Meinen Winterswijk voor het verhaal ‘Alles umme enen stempel’.
Een origineel gegeven, heel aardig verteld, met een goede opbouw. Een verhaal met een korte probleemstelling die verweven is in alle volgende situatiebeschrijvingen. Dit dwingt de leze vol aandacht door te lezen naar een leuk en vermakelijk slot.
De tweede prijs was een cheque ad. € 125,00 (Gerrie kon niet bij de bekendmaking aanwezig zijn)
Eerste prijs:
Gerda Willemsen-van de Berg Winterswijk voor het verhaal ‘Engel en Siesken’.
Het verhaal is geschreven in goed dialect en het gegeven is zeer geloofwaardig. Het heeft een goede, korte inleiding, duidelijke situatietekeningen en sfeerbepalende momenten in de kern. Het slot is heel sober gehouden, maar juist daardoor heel subtiel, gevoelvol en zonder sentimentaliteit weergegeven.
De eerste prijs was een cheque ad. € 250,00

Wedstrijd: Stapel een dialectgedicht

Arie Ribbers had in het kader van de zomeractiviteiten van het instituut, de maand juli benoemd tot ‘Maand van het dialectstapelgedicht’ en daaraan een wedstrijd verbonden.
Een ‘stapelgedicht’ is een gedicht, waarvan de dichtregels worden gevormd door de titels van een aantal boeken.
Amateurdichters en –dichteressen uit ons werkgebied werden van harte uitgenodigd met behulp van hun streekboekenkast maximaal drie ‘stapelgedichten’ per persoon te maken en in te sturen.
Het beste dialectstapelgedicht wordt beloond met een boekenbon van 50 euro, beschikbaar gesteld door Schuurman Schoenen in Borculo.

De uitslag:
De winnaar is Thea Onnink, uit Aalten geworden
Eervolle vermeldingen zijn er voor onderstaande deelnemers:
Jan en Trude Dijkman, Ruurlo
Ankh Gussinklo, IJzerlo
Everdien Koskamp-Luymes, IJzerlo

Mailen In Je Moerstaal, de schrijfwedstrijd van het Staring Instituut t.g.v. de Internationale Dag van de Moedertaal op 21 februari, is een groot succes geworden.
Amateurschrijvers en –schrijfsters konden via de e-mail een gedicht, een brief aan hun moeder of een jeugdherinnering in hun moedertaal insturen. Dat hoefde niet per se een Achterhoeks of Liemers dialect te zijn.
Tussen de 30 en 40 auteurs, uit Achterhoek en Liemers, maar ook uit Groningen, Drenthe en zelfs Zeeuws-Vlaanderen, maakten van de gelegenheid gebruik en stuurden hun pennenvruchten langs de elektronische weg naar het Staring Instituut.
De jury heeft inmiddels geoordeeld en de winnaars zullen hun prijs, mogelijk gemaakt door Schuurman Schoenen in Borculo, binnenkort thuis ontvangen.

De prijswinnaars zijn:
Categorie: Gedichten
Elizabeth Rippe-Sonneveld, Zutphen        Brief aan mijn gestorven moeder

Eervolle vermelding:
Marchinus Elting, Odoorn                           Onzichtbaore muren

Categorie: Brieven aan moeder
Gerard Bloemberg

Eervolle vermelding:
Jan van der Lende, Winterswijk

Categorie: Jeugdherinneringen
Ine Uwland-Samberg, Winterswijk/Ratum  Mien ome

Eervolle vermelding:
Martin Koster, Lieveren                              Mooi en pienlijk

WELK CLUBBLAD IN ACHTERHOEK EN LIEMERS HEEFT HET BESTE ARTIKEL IN DE STREEKTAAL?
AZSV WINT WEDSTRIJD 'PLAT IN HET CLUBBLAD'

De Voetbalvereniging AZSV uit Aalten is de winnaar geworden van de dialectwedstrijd die streektaalfunctionaris Arie Ribbers vorig jaar uitschreef voor sportclubs in Achterhoek en Liemers.
Onder de titel ‘Puntdraod’ beschreef Arnold Arentsen op pakkende wijze zijn jeugdherinneringen aan het voetbal in het algemeen en AZSV in het bijzonder.
De jury roemde het consequente gebruik van de WALD-spelling en de eenvoudige maar smaakvolle vormgeving van de zes afleveringen die meetelden voor de wedstrijd.
Dank zij de inspanningen van Arentsen en nog een paar AZSV’ers kan de Aaltense club één team (16 personen) volledig in het nieuw steken: shirts, broeken en kousen.
John Schuurman, directeur van het Borculose schoenen- en sportartikelenbedrijf, reikte de prijs uit en deelde mee dat hij bij een volgende gelegenheid weer graag als sponsor zal optreden.
De sponsor verraste de overige deelnemers, de nummers twee, met de mededeling dat zij een team van hun vereniging in een nieuw windjack mogen hullen.
Arie Ribbers vertelde dat ‘Plat in ’t clubblad’ na de zomervakantie mogelijk een vervolg krijgt.

Oost-Gelders Streektaaldictee
Het Oost-Gelders Streektaaldictee is een nieuw initiatief om de Achterhoekse en Liemerse dialecten letterlijk op de kaart te zetten. Doel van dit dictee was het meten van de kennis en beheersing van het dialect volgens de WALD-spelling. WALD staat voor Woordenboek van de Achterhoekse en Liemerse Dialecten.
Het dictee werd op donderdagavond 1 november 2007 gehouden.
Lex Schaars, dialectoloog van ons Instituut en samensteller van de WALD woordenboeken, fungeerde als adviseur voor de jury.
De presentatie was in handen van Arie Ribbers, streektaalconsulent van ons Instituut.
Meer info: www.streektaaldictee.nl

ZOMER2007COLUMNCOMPETITIE
De wedstrijd, voor amateur-columnisten, leverde in totaal ruim 150 columns die door de jury, bestaande uit Henk Harmsen (De Gelderlander), Jan Buter (De Stentor) en Arie Ribbers zijn beoordeeld.
De conclusie is dat er redelijk wat mannen en vrouwen zijn, die graag in het dialect schrijven. De een wat beter dan de ander, maar over het algemeen niet onverdienstelijk.
De feestelijke prijsuitreiking heeft plaatsgevonden op donderdag 27 september.
in de Huiskamer van Ellen’s Restaurant in Zelhem.
Na zorgvuldige afweging gingen de prijzen naar de volgende deelnemers:
1 Ankh Gussinklo, IJzerlo/Aalten
Streektaalbokaal 2007 en een IRIS-bon van € 50,00
2 (ex aequo) Ferry Broshuis, Groenlo en Joop Hekkelman, Gorssel
GPD-mannetje en een IRIS-bon van € 25,00, Stentor-zitparapluie en een doos wijn
4 Betty Wassink, Winterswijk
Boeken Piet te Lintum en Vrochterhoek
5 (ex aequo) Gerhard Uwland, Winterswijk en Theo Boland, De Heurne/Dixperlo
Beide kregen het boek Piet te Lintum, beschikbaar gesteld door Uitgeverij FAGUS in Aalten.
Uit handen van Arie Ribbers kregen alle deelnemers een boekje met daarin de oogst aan verhalen van week 27, de eerste ronde van de ColumnCompetitie.
De prijzen werden beschikbaar gesteld door: Uitgeverij Agrio ’s-Heerenberg; Dagblad De Gelderlander; Dagblad De Stentor; Uitgeverij Fagus Aalten; de heer en mevrouw van Well.
Gezien het enthousiasme van de deelnemers zal volgend jaar zomer zeker weer een streektaalcompetitie worden gehouden.

2007
De Waeke van het Achterhookse en Liemerse Book duurde van 1 tot 9 juni.

Tijdens de openingsmanifestatie (1-6) werd tevens 'Flonkergood' gepresenteerd.
Flonkergood is het boekenweekgeschenk dat is uitgegeven ter gelegenheid van 'De Waeke'. In Flonkergood zijn de winnende verhalen van de schrijfwedstrijd opgenomen. Iedereen die in deze week voor € 10,00 streekboeken uit ons gebied koopt ontvangt Flonkergood gratis. De organisatie van de Waeke en de publicatie van Flonkergood  is mede mogelijk gemaakt door de medewerking van de boekverkopers uit Achterhoek en Liemers, Wim van Keulen (zetwerk) en Uitgeverij van de Berg.
Op zaterdag 2 juni hebben vertegenwoordigers van de Dialectkring Achterhook en Liemers, de Vereniging Vrienden van de Streektaal veur Lochem en Umgeving en het Staring Instituut in de kernen Azewijn en Harfsen vanuit kruiwagen/kofferbak huis aan huis boeken aan de man proberen te brengen.

mei 2007
Ooievaarsbuitenstation 't Zand
Doordat de ooievaarspopulatie in Nederland in 1969 was teruggelopen tot slechts twintig broedparen werd door de Vogelbescherming Nederland het ooievaarsproject opgezet. In Groot-Ammers in de Alblasserwaard werd het ooievaarsstation Het Liesveld gebouwd. Dat station had de taak te zorgen voor een nieuwe, grote populatie ooievaars. Hiervoor werden ooievaars vanuit Zwitserland en Duitsland gehaald en ondergebracht in Het Liesveld. De vogels werden gekortwiekt en kregen als 'taak' het voortbrengen van jongen. De jongen werden na circa vier jaar, als ze volwassen waren, overgebracht naar de verschillende buitenstations verspreid over het land.
In 1989 werd het buitenstation 't Zand in Gorssel aangelegd o.a. omdat de omgeving met zijn uiterwaarden prima geschikt was en is voor de ooievaars blijkens het feit dat de laatste 'wilde' ooievaar van Nederland in Voorst gebroed heeft.
De eerste ooievaars daar werden, net als in Het Liesveld, gekortwiekt en de jongen werden in kooien groot gebracht. Regelmatig moesten de jongen geheel met de hand worden gevoerd. De vogelwerkgroep IJsselstreek, met name mevrouw G. Verholt, was dagelijks met deze tijdrovende klus bezig, evenals met het maaien van de weiden en het onderhouden van de beplanting, kooien en nesten.
De jongen werden niet gekortwiekt. Daardoor konden ze gaan en staan waar ze wilden en gingen ze in het najaar ook op trek naar Afrika. Een belangrijk kenmerk voor een 'wilde' ooievaar!. (De oudervogels hadden door hun jarenlange menselijke verzorging deze trekdrang verloren).
Na het voorzichtige begin In 1982 (2 uitgevlogen jongen vanuit het station en het gebied van de vogelwerkgroep) zit men nu, 25 jaar later, op 61 uitgevlogen jongen.
Dit jaar broeden in het gebied van de vogelwerkgroep (waaronder dus ook 't Zand) 42 paartjes en broeden langs de gehele IJssel maar liefst 49 paartjes, waaronder ook enkele buitenlandse vogels, o.a. uit Helgoland, Rheine (Duitsland), België en Frankrijk.
Het ooievaarsstation is gelegen aan de Eefdese Enkweg in Gorssel.
Het terrein met de kooien en paalnesten en de omliggende weiden zijn niet vrij toegankelijk maar vanaf de weg zijn de paalnesten met hun bewoners goed te zien. Aan de zijkant loopt een onverharde weg (de Kolkweg) vanwaar men een prima zicht heeft op het ooievaarsstation. Daar zijn ook enkele bankjes en informatiepanelen geplaatst.
Zeker in de maand jmei is een 'bezoek' aan het ooiervaarsbuitenstation 't Zand zeer aan te bevelen. De foto's bij dit item werden in april j.l. gemaakt door Jan Gal.

maart 2007 Columnwedstrijd uitslag
Onze streektaalconsulent riep ieder op om in het kader van de internationale dag van de moedertaal (21 februari j.l.) een column te schrijven.
Wij ontvingen ruim 30! inzendingen. Alle inzendingen worden gepubliceerd in het eerste nummer van 'De Bode Streektaalkrante veur Achterhook en Liemers' die in maart (dialectmaand) zal verschijnen.
Zolang de voorraad strekt kan de krant hier gratis worden afgehaald

De 3 beste columns werden elk beloond met een boekenbon ad. € 25,00 die ter beschikking waren gesteld door drukkerij Weevers.

De bonnen waren voor:

Column van: D. Hissink
Column: van Carla Reusen-Nijman
Column: van Gerda Tiessink


Streektaalfunctionaris
Per 2 januari is Arie Ribbers als streektaalfunctionaris betrokken bij ons instituut. Hij zal op dinsdag van 09.00 -12.00 uur de streektaaltelefoon bemannen. Hij is per e-mail bereikbaar via: info@staringinstituut.nl en arieribbers@planet.nl en via ons telefoonnummer: 0314-332831.

Op zaoterdag 6 november 2006 was de jaorlijksen studiedag veur vertalers op Erve Kots in Lievelde
Het programma zag er als volgt uit:
09.30 - 10.00 uur: Ankomst en koffie
10.00 - 10.15 uur: Opening, Welkom, Huusholdelijke dinge
10.15 - 10.30 uur: Stand van zaken in de eigen regio:
Wat is der dit jaor gebeurd?
Waor bu-w met gengs?
10.30 - 11.00 uur: Inleiding deur domnaer Anita Christians-Albrecht
rond het thema ‘Humor in het Ni’je Testament’
11.00 - 11.15 uur: Pauze met koffie
11.15 - 12.15 uur: Wieter met thema en behandeling van de deur ons vertaalde tekste
12.30 - 14.00 uur: Meddagpauze / ne pannekoken aeten
14.00 - 16.15 uur: Wieter met thema en behandeling van de deur ons vertaalde tekste
16.15 - 16.30 uur: Ho is ‘t ons vandage bevallen?
Wat do-w de volgende bi’jeenkomst?
Veurstellen?
Afspraken
Sluting

Dialect en religie.
De werkgroep dialect en religie bestond op 17 oktober 2006 25 jaar. Daar is uitgebreid aandacht aan geschonken in het Jaarboek Achterhoek en Liemers 2007.

GOED nieuws!!
Vlak voor de vakantie werden we geconfronteerd met verontrustende berichten: de colleges van zowel Lochem als Zutphen stelden aan de raad voor de subsidies aan het Staring Instituut, al dan niet gefaseerd, te beëindigen. Een andere motivatie dan ‘bezuiniging’ werd niet gegeven.
In Lochem kwam het niet zover dat we bezwaar hoefden aan te teken: het oude college van B & W viel en het nieuwe bleek de bezuiniging op onze subsidie geschrapt te hebben. De motivatie die daarvoor werd gegeven, stelde ons zeer tevreden want juist die argumenten hebben wij in het verleden veel gebruikt:
“Voor de functie streekcultuur (Staring Instituut) is in tweede instantie afgezien van een subsidiebeëindiging. Dit is ingegeven door het waardevolle karakter van deze voorziening in de regio en de overweging dat andere organisaties niet de verantwoordelijkheid van de gemeenten bij de instandhouding van deze functie overnemen”.
Hoewel het in Zutphen iets moeizamer verliep, was het resultaat hetzelfde. In de inspraakprocedure zijn de raadsleden erop gewezen dat eerdere collegevoorstellen door de raad zijn afgewezen omdat er geen inhoudelijke argumenten waren aangedragen. Het zou vreemd zijn als het collegevoorstel nu wel zou worden overgenomen: er was immers ook nu geen andere overweging dan ‘bezuiniging’. De raad bleef consequent en stemde tegen het voorstel.
Hierdoor bleef gelukkig het subsidiefront gesloten. Zevenaar is de enige gemeente in ons werkgebied die de activiteiten van het instituut niet ondersteunt.

De 42ste dialectdag zal worden gehouden op 28 oktober in Winterswijk
De bijeenkomst vindt plaats in De Harmonie / De Herberg aan de Groenloseweg in Winterswijk. Aanvang 10.00 uur.
Het thema van de dag is: Waarom schrijven in dialect?
Een viertal streektaalauteurs geeft een persoonlijk antwoord op deze vraag. Het zijn:
Anni Gördes, Borken; Esther Kämink, Aalten; Egon Reiche, Bocholt en Minus Jentink uit Winterswijk.
Na de korte inleidingen wordt over het thema gediscussieerd. Het Middagprogramma bestaat uit een bezoek aan het nabijgelegen Museum Freriks, waar momenteel een tentoonstelling is te zien van de streektaalschrijver G.J. Meinen (1881-1934).
De bijeenkomst is voor iedereen (ook niet-leden) gratis toegankelijk.
Het is mogelijk deel te nemen aan een eenvoudige maaltijd (kosten € 10,00 p.p.), waarvoor men zich dient op te geven bij: de secretaris van Achterhoek-Westmunsterland, te weten:
Mevrouw H.B. Beskers, Wamelinkhof 88, 7101 JV Winterswijk, tel. 0543-51405.
 

Zaterdag 21-10-2006:
Jaarvergadering van het Staring Instituut in combinatie met de najaarsbijeenkomst van de Oudheidkundige Verenigng 'De Graafschap' in hotel Onland, Goorweg 9 te Meddo.

13.00 ontvangst met koffie/thee
13.30 de jaarvergadering van het Staring Instituut
14.00 uur aanbieding Jaarboek Achterhoek en Liemers 2007 gevolgd door een lezing over Zuivelcoöperaties door prof. dr. ir. J.M.G. Lankveld, hoogleraar zuivelkunde.
Daarna kunt u een bezoek brengen aan het op een steenworp afstand gelegen diepvrieshuisje dat nog in gebruik is.
Aanmelden (per kaartje, tel., fax of e-mail):
tot uiterlijk maandag 18 oktober bij het Staring Instituut, Postbus 686, 7000 AR Doetinchem. Tel. nr. 0314-332831; Faxnr. 0314-363387; e-mail info@staringinstituut.nl


Mevrouw Dr. Jo Daan  †

Op 11 juni is dr. Jo Daan op 96-jarige leeftijd in Deventer overleden.
Als hoofd van de afdeling dialectologie van het huidige Meertens Instituut in Amsterdam was zij binnen de Nederlandse dialectologie één van de belangrijkste naoorlogse dialectologen. Via dialectopnamen in o.a. Barchem en Zwiep maakte ze in de jaren zeventig kennis met onze streek. Mede door deze contacten besloot ze na haar pensioen in Barchem te gaan wonen. Voor ons Instituut was ze een waardevolle kracht. Ze stond mede aan de wieg van het WALD (Woordenboek van de Achterhoekse en Liemerse Dialecten), schreef talloze bijdragen in ons tijdschrift Den Schaorpaol en had een belangrijk aandeel in de cursussen die ons Instituut in de jaren tachtig gegeven heeft. In het derde nummer van Den Schaorpaol zal aan haar overlijden aandacht worden besteed.

Waeke van het Achterhookse en Liemerse Book:

De Waeke van het Achterhookse en Liemerse Book werd gehouden van 13 tot 20 mei. Bij aankoop van streekboeken ter waarde van minimaal € 15,00 ontving men gratis het boekenweekgeschenk Flonkergood. De waeke werd op ludieke manier ondersteund door een 'kroewagenactie' in Gelselaar en Vragender.

Nieuwe voorzitter

Na het vertrek van Jan Fonhof in oktober 2005, heeft Rinus Rabeling gedurende enige tijd de functie van voorzitter waargenomen. Tot ons grote genoegen verklaarde de in Almen geboren Henk Aalderink, oud-gedeputeerde en thans burgemeester van de gemeente Bronckhorst, zich bereid tot het bestuur toe te treden. De Raad van Toezicht heeft, in een gezamenlijke vergadering met het bestuur ingestemd met zijn aantreden als voorzitter van het bestuur. Ook Directie en medewerkers heten hem van harte welkom en feliciteren hem met zijn benoeming. 

Mei 2006

Als het voorjaar wordt gaan de kinderen weer buitenspelletjes doen. Derk Jan ten Hoopen beschrijft  de 'Spöllekes' op  geheel eigen wijze in zijn gedichtenbundel 'Soms zit ik zomaor onder 'n boom'. 

Herdenking van Hendrik Willem Heuvel:

Op 10 mei a.s. is het tachtig jaar geleden dat Hendrik Willem Heuvel in Borculo stierf. Hendrik Willem Heuvel  is een van de oprichters van De Graafschap en bekend van boeken en artikelen over de streekgeschiedenis en de volkskunde. Zijn meest bekende werk is ‘Oud-Achterhoeksch Boerenleven, het gehele jaar rond’ dat nog steeds verkrijgbaar is.
De besturen van de Oudheidkundige Vereniging De Graafschap, de Heuvelstichting en de Vereniging vrienden van de Lebbenbrugge organiseren op
zaterdag 13 mei 2006 een herdenking van deze grote figuur voor de streekgeschiedenis en het streekeigene van de Achterhoek. Vanaf 14.00 uur zal er in  Berkel Palace aan de weg van Borculo naar Neede een openbare zitting worden gehouden waarin de betekenis van Heuvel in zijn en onze tijd onder de loep wordt genomen. Aansluitend zullen we ons naar de Lebbenbrugge begeven waar een tijdelijke expositie over Heuvel op de bovenverdieping van de vernieuwde schuur van het museum zal worden geopend. Alleen op deze dag zal een aantal authentieke manuscripten aan het publiek worden getoond.
Tevens zal de familie van Heuvel op deze dag de zorg voor zijn graf en voor zijn archief overdragen aan de Heuvelstichting.
Reserveer deze dag in uw agenda. Nadere berichten over het programma volgen.


Cultuurmarkt in de Gruitpoort

In de Gruitpoort wordt op 11-04-2006 een cultuurmarkt t.b.v. het basisonderwijs georganiseerd. Het Staring Instituut neemt daaraan deel. Onze informatie gaat met name over de voor basisscholen aantrekkelijke cd.rom Vogels uut Achterhoek en Liemers (inclusief werkbladen voor dialectlessen op basisscholen)  en het boek met kindergedichten in dialect (incl. cd) dat binnenkort verschijnt.
 

Jaarvergadering Staring Instituut / Najaarsbijeenkomst De Graafschap

Op zaterdag 15 oktober jl. werd in zaal Langeler in Hengelo de jaarvergadering van het Staring Instituut gehouden. Die vergadering had om meer dan één reden een bijzonder karakter. Tijdens die bijeenkomst werden Staringspelden uitgereikt aan twee vrijwilligers. Aan Sam Blom en Geert te Lindert, die zich buitengewoon hebben ingezet voor het instituut. Als vrijwilliger hebben ze op tal van terreinen belangeloos hun kwaliteiten ontplooid gedurende vele uren per week en dat al jarenlang. Voorzitter Jan Fonhof sprak namens het bestuur zijn grote waardering voor het tweetal uit, zonder de andere vrijwilligers daarmee tekort te willen doen. Ook Lex Schaars ontving een speld voor zijn werk gedurende meer dan 25 jaar aan het Woordenboek van de Achterhoekse en Liemerse Dialecten (WALD)

Het was de laatste vergadering die werd geleid door Jan Fonhof die vanaf 1995 voorzitter is geweest en, met een korte onderbreking, vanaf 1980 lid van het algemeen bestuur. Tot zijn grote verrassing ontving Fonhof uit handen van de waarnemend voorzitter Rinus Rabeling aan het eind van de vergadering ook een Staringspeld.

Zowel de voorzitter als directeur Stef Grit gingen nader in op de gemeentelijke bezuinigingen die voor het instituut dramatisch kunnen uitpakken. “Voor elke individuele gemeente gaat het om een fractie van de door te voeren bezuinigingen, maar samen komen ze op ons bordje en dan gaat het om grote bedragen. Wij zijn in gesprek met o.a. de archiefdiensten over samenwerking, maar daar moet je wel de tijd voor worden gegund. Die samenwerking kan een grote meerwaarde hebben voor het publiek en door een grote efficiency kunnen we zuiniger omgaan met algemene middelen. Maar zelf hebben we daarvoor de toon gezet. Wat er op dit moment gebeurt, stemt tot bezorgdheid."

Op de vergadering en tijdens het middagprogramma werden ook drie nieuwe publicaties gepresenteerd: de luister-cd ‘Arie laest Aornt’, de Achterhoekse Almanak 2006 en het Jaarboek Achterhoek en Liemers 2006.

Noodkreet Staring Instituut in dagblad De Gelderlander

Financiële noodkreet van Staring Instituut
van een onzer verslaggevers

20 NOVEMBER 2004 - DOETINCHEM - De financiële situatie van Staring Instituut, het centrum voor het streekeigene, is zo slecht dat wordt gevreesd voor het failliet van de stichting.

Het Staring Instituut werd in 1979 opgericht als centrum voor de bestudering van de streekcultuur. In de vijfentwintig jaar dat het centrum bestaat zijn de werkzaamheden steeds diverser geworden. De acht professionele medewerkers van het instituut ondersteunen onder meer plaatselijke schrijvers en schrijven zelf tal van publicaties. Zo wordt bijvoorbeeld al jaren gewerkt aan het Woordenboek van Achterhoekse en Liemerse Dialecten en verschijnen er diverse boeken over historische boerderij- en veldnamen. Ook brengt het Staring Instituut ieder jaar een Achterhoekse almanak op de markt en een kalender met Achterhoekse en Liemerse spreuken. Verder is het instituut bezig met het in kaart brengen van de popcultuur in de Achterhoek en Liemers en verschijnt elk kwartaal het periodiek Den Schaorpaol.

Brief

Het Staring Instituut denkt dat deze werkzaamheden in gevaar komen als er niet wat wordt gedaan aan de financiële situatie. In een brief aan de gemeente Doetinchem en provincie Gelderland roepen voorzitter Jan Fonhof en directeur Stef Grit op om naar mogelijkheden te zoeken om uit de problemen te raken. Het Staring Instituut werd enkele jaren geleden ook al met een financieel tekort geconfronteerd. Een ‘klankbordgroep’ adviseerde in 1997 om enkele taken af te stoten en onderzoek uit andere middelen te bekostigen. Daaraan gekoppeld werd afgesproken dat de provincie vanaf dat moment jaarlijks bijna 41.000 euro zou doneren, de gemeente Doetinchem ruim 36.000 euro en de overige gemeenten 0,22 euro per inwoner. Alle bedragen zouden jaarlijks worden geïndexeerd.

Zutphen

‘Een aantal jaren ging dat redelijk goed’, schrijven Fonhof en Grit in hun brief, ‘maar vanaf de eeuwwisseling ging het weer mis. Lokaal werden bezuinigingen doorgevoerd, indexeringen werden soms niet doorgevoerd, Zevenaar haakte in twee jaar volledig af en bij andere gemeenten hangt er een vergelijkbare dreiging boven ons hoofd (bijvoorbeeld Zutphen)’. De naderende gemeentelijke herindeling maakt de toekomst voor het Staring Instituut nog ongewisser. ‘Kiest men voor de norm van de minst betalende ‘oude’ gemeente, voor de meest betalende (niet waarschijnlijk gezien het voorgaande), of gaat men ergens tussenin zitten? Het ziet er zeker niet naar uit dat het instituut méér subsidie zal ontvangen. Integendeel. De ‘oude’ gemeente Angerlo zal door de samenvoeging met Zevenaar waarschijnlijk niet langer subsidiëren.’ De gemeente Doetinchem heeft volgens Fonhof en Grit al aangekondigd de subsidie met structureel 18,4 procent te verminderen in het kader van een bezuinigingsronde. De andere grote geldschieter, de provincie, heeft voor de nullijn gekozen.

Het Staring Instituut heeft aan Doetinchem en de Provincie gevraagd om alle subsidiërende gemeenten bij elkaar te roepen om een oplossing te zoeken.

Bezetting, bevrijding en daarna? 

Over dit thema wordt op zaterdag 9 april 2005 van 09.00 tot 13.00 uur in Burghotel Pass in Oeding (Dld.) een discussiebijeenkomst gehouden, die vrij en gratis toegankelijk is.

Het is zestig jaar geleden dat de Achterhoek, de Liemers en het westelijke Munsterland werden bevrijd. In Nederland overheerste de vreugde over het einde van de Duitse bezetting, terwijl de reactie van de Duitsers ingehouden was. Waren de geallieerden bezetters of bevrijders?
Aan beide kanten van de grens werd getracht het leven van alledag weer op te pakken, maar er moesten nog heel wat problemen worden opgelost. Het waren problemen rond de wederopbouw, het weer op gang brengen van de normale voedselvoorziening en de berechting van de leden van de naziepartij. Aan Duitse zijde kwam daar de onzekerheid over de voorgenomen annexaties – ook Vreden zou Nederlands worden – nog bij.

Een viertal sprekers leiden de discussie in, te weten: dr. Ben Jansen uit Zevenaar; Henk Krosenbrink uit Winterswijk; Winfried Semmelman uit Borken en dr. Herman Terhalle uit Vreden. De gespreksleider bij de discussie is dr. Tim Sodmann uit Südlohn. De bedoeling van deze discussiebijeenkomst is om ervaringen uit die periode uit te wisselen.

De organisatie is in handen van:
de Stichting Culturele Grenscontacten Achterhoek-Westmunsterland in samenwerking met
het Landeskundliches Institut in Vreden en
het Staring Instituut in Doetinchem.

Opgave is mogelijk bij Riek Beskers, tel. 0543-514051; fax 0543-533661 of bij
het Staring Instituut tel. 0314-332831; fax 363387; e-mail info@staringinstituut.nl

Het is mogelijk om na afloop van de discussie bijeenkomst in Hotel Pass een éénpansgerecht te gebruiken voor
€ 9,--.                    

Nederlandse Dialectendag

De achtste Nederlandse dialectendag vindt plaats in congrescentrum De Reehorst in Ede op 12 maart 2005. Het thema van deze dag is proeven van dialect.

Wilt u deelnemen aan de dialectendag, vraag dan een inschrijfformulier aan via snd@mail.be of dialectendag@vcv.be, of via het secretariaat van de SND (Ton van de Wijngaard 024 - 361 59 98).

Kerstmarkt Doetinchem

Het Staring Instituut heeft op zondag 19 december deelgenomen aan de kerstmarkt in het centrum van Doetinchem. Voor het instituut in de Grutstraat stond een eigen kraam opgesteld, waar het publiek terecht kon om kennis te nemen van de verschillende activiteiten van het instituut.

Naast het bekijken van boeken en folders, kon er worden deelgenomen aan een quiz, samen met het stadsmuseum en was er voor de kleintjes een fraaie kleurenplaat. Daarnaast werd er op midwinterhoorns geblazen, waren er lekkere wafels te verkrijgen en werd er een optreden verzorgd door het koor de Humsingers uit Hummelo. Ook ontvingen wij vele steunbetuigingen omtrent het onzekere voortbestaan van onze stichting. Bedankt daarvoor.

Hij is er weer: de ‘leugenzak’ van het jaar. Dit jaar voor de twintigste keer. Als vanouds vindt u in de Achterhoekse Almanak allerlei wetenswaardigheden. Over verenigingen en musea maar ook over de maanstanden, over tuinieren, de natuur in de verschillende seizoenen. U kunt er zelfs, met behulp van gedetailleerde weersvoorspellingen, uw vakantie mee plannen. Maar bedenk wel dat de Almanak volgens een oud gezegde een leugenzak is; sluit dus wel een goede annuleringsverzekering af, want de redactie kan geen verantwoording nemen voor de inhoud. Naast het typische almanakgedeelte is er aandacht voor verhalen en beschouwingen over veel andere onderwerpen: de gemeentelijke herindeling, hekserij, Achterhoekse kopstukken uit soms een ver verleden, over wilde hoenders en over de nieuwe website van het Regionaal-Historisch Netwerk Achterhoek-Liemers. Vanzelfsprekend staat er weer een prachtig dialectverhaal in. De almanak kost slechts € 3,90. (bestellen)

Jubilea

Het jaar 1979 is belangrijk voor het streekeigene. In dat jaar werd de Stichting Staring Instituut opgericht; dat betekent dat we in 2004 ons 25-jarig bestaan vieren. Het hele jaar door zullen tal van activiteiten in dit kader worden georganiseerd. 11 en 12 juni vormden het hoogtepunt: op 11 juni vond de officiële viering plaats in Schouwburg Amphion in Doetinchem.

In 1999 vond er een contactdag plaats voor (leden van) oudheidkundige verenigingen en andere belangstellenden in de streek, een ontmoetingsdag voor liefhebbers die zich bezighouden met het streekeigene, dit alles onder de naam OOSTENWIND ‘99. De Oudheidkundige Vereniging Gemeente Gendringen, die in 2004 ook 25 jaar bestaat, en het Staring Instituut, hebben op 12 juni 2004 opnieuw zo’n dag georganiseerd. Het vond plaats in een van de hallen van het voormalige DRU-complex in Ulft, industrieel erfgoed en rijksmonument.

In 1979 werd ook de Mr. H.J. Steenbergenstichting opgericht. De stichting had tot doel in opdracht van de Oudheidkundige Vereniging ‘De Graafschap’ de uitgave van het Jaarboek Achterhoek en Liemers te verzorgen. Die doelstelling is in de loop der tijden verruimd en vanaf het midden van de jaren tachtig van de vorige eeuw fungeert de stichting als de uitgeverij van het Staring Instituut.

Een laatste jubileum betreft de Stichting Vrienden van het Staring Instituut. Deze stichting, die 12½ jaar bestaat, werd opgericht om bedrijven te betrekken bij het werk van het instituut en door hun financiële steun activiteiten mogelijk te maken die met de reguliere subsidies niet mogelijk zijn.
 

Midwinteravond

Een van de activiteiten van de grenscontactencommissie Achterhoek-Westmunsterland is het jaarlijks organiseren van een Midwinteravond. Dit gebeurt in samenwerking met het Staring Instituut en de Dialektkring Achterhook en Liemers. De avonden worden gehouden bij Erve Kots in Lievelde. Elk jaar wordt een bepaald thema gekozen, dit jaar is dat "Dokters & Kwakzalvers". De Midwinteravond Achterhook-Westmünsterland 2004 vindt plaats op 29 december aanstaande. Aanvang is 19.30 uur.
 

Dialectkring Achterhook en Liemers

De Dialectkring Achterhook en Liemers is op het idee gekomen, streektaalauteurs uit de regio een boom te laten planten en zo een 'schrieverspad' te creëren. Op het landgoed Kotman te Miste-Winterswijk kan dit plan worden gerealiseerd. In totaal nemen 18 auteurs deel aan deze actie en elk hebben zij een inheemse boom als hun symbool gekozen. De bomen zijn geplant op vrijdag 17 december 2004.
 

WEDSTRIJDREGLEMENT SCHRIJFWEDSTRIJD

1. De organisatie van deze wedstrijd berust bij het Staring Instituut, de Dialectkring Achterhook en Liemers en de Vereniging Vrienden van de Streektaal veur Lochem en umgeving.

2. Iedere deelnemer mag ten hoogste vijf gedichten inzenden. Ze mogen worden geschreven in het standaard-Nederlands maar bij voorkeur in één van de streektalen van Achterhoek en Liemers. Het thema is naar vrije keus. De gedichten mogen niet eerder zijn gepubliceerd in boekvorm, tijdschrift of krant.

3. De deelnemers aan deze wedstrijd moeten wonen in Achterhoek of Liemers of uit een van deze beide gebieden afkomstig zijn.

4. De gedichten dienen getypt, in vijfvoud, te worden ingezonden en wel onder schuilnaam. In een bijgesloten enveloppe moeten naam, adres en telefoonnummer van de inzender worden vermeld. Op deze enveloppe dient de schuilnaam vermeld te zijn.

5. De gedichten moeten vóór 1 augustus 2004 worden ingezonden aan het Staring Instituut, Postbus 686, 7000 AR Doetinchem. Inzendingen die niet voldoen aan de in dit reglement gestelde eisen worden niet in behandeling genomen.

6. Een deskundige jury zal de inzendingen beoordelen.

7. De beste inzendingen worden bekroond met een eerste prijs van € 200,-, een tweede prijs van € 100,- en een derde prijs van € 50,-. De jury behoudt zich het recht voor niet alle prijzen toe te kennen. Tegen de beslissing van de jury is geen beroep mogelijk.

8. Het publicatierecht van de inzendingen berust bij de organisatie. De ingezonden gedichten worden niet geretourneerd, tenzij er nadrukkelijk om wordt gevraagd en voldoende postzegels zijn bijgesloten.

9. In die punten, waarin dit reglement niet voorziet, beslissen de jury en de organisatie. Tegen deze beslissing is geen beroep mogelijk.
 

Overzicht activiteiten cultuurlandschappen

Enkele activiteiten in 2004:

-Cultuurhistorische verkenning gemeente Gorssel
-Cursus en excursie Achterhoek t.b.v. het Gelders Erfgoed/Stichting Landschapsbeheer Arnhem
-Verzamelen cultuurhistorische gegevens t.b.v. diverse excursies
-Deelname klankbordgroep voor het Staringproject
-Diverse lezingen (o.a. kleine elementen in Winterswijks landschap)
-Adviezen m.b.t. diverse cultuurhistorisch waardevolle objecten
-Onderzoek samenwerking Cultuurhistorisch Project Staring Instituut met Hans en Caroline Berende-Reilink te Doetinchem

Overzicht activiteiten werkgroep Poparchief Achterhoek Liemers (PAL)

1998
In 1998 rijpt bij Hans Hegman uit Zeddam het plan de Achterhoekse en Liemerse popmuziek -gemaakt vanaf 1950- voor het nageslacht te bewaren. Al snel vindt hij een stel enthousiaste en daadkrachtige medestanders. Het clubje, naast Hegman bestaande uit Alard Ross, Peter Groeskamp, Jan Manschot, Jan Geerts en Johan Godschalk, zoekt en vindt onder de naam Poparchief Achterhoek en Liemers (PAL) aansluiting bij het Staring Instituut, waar het als werkgroep gaat fungeren.

2000
Het PAL heeft als doel alle bands die ooit opnames hebben gemaakt vanaf ongeveer 1955 te inventariseren en archiveren. Dit moet uitmonden in een popencyclopedie, een publiekelijk toegankelijk audiovisueel archief en een (permanente) expositie. Verzameld worden geluidsopnames, videobanden, beeldmateriaal en ander documentatiemateriaal, zoals krantenknipsels en interviews. Het PAL wil uiteindelijk de nog te ontwikkelen streekpopencyclopedie op cd-rom zetten en het archief toegankelijk maken via het internet. Om gegevens over bands te verwerven, zijn er veldwerkers nodig die met vragenlijsten op pad gaan om (ex)bandleden aan de tand voelen. Deze lijst bevat onder andere vragen over de bezetting, opnames, optredens en ondergane invloeden van andere bands. Het PAL zoekt naarstig naar mensen met belangstelling voor deze werkzaamheden. Voor informatie zie: www.poparchief.nl.

2001
Inmiddels is de pophistorie van de gemeente Doetinchem in 2001 in kaart gebracht door de werkgroep, aangevuld met de stagiaires Alco Emaus en Mikel Wentink, beiden ten tijde van het onderzoek student geschiedenis aan de Hogeschool Arnhem en Nijmegen. Eind november 2001 is het boek 'Popmuziek in Doetinchem' gepresenteerd tijdens een vijfdaags muziekspektakel in Café Merleyn te Doetinchem met legendarische optredens van The Two Rascals, Jovink en Threshold. Het boek is sinds september 2002 uitverkocht. Het eerste PAL boek krijgt enorme publiciteit en waardering in de lokale, regionale en nationale media. Denk hierbij aan Van Gewest Tot Gewest op Nederland 3, De Geschiedenisbus op TV Gelderland, Schiffers FM op Radio 2 en Radio Gelderland (Dubbeluur) en vele artikelen in nationale magazines en lokale en regionale dagbladen.

2002
In november 2002 legde het PAL een halve eeuw Doetinchemse popmuziek vast op een 3 CD box. In 3 uur en 41 minuten wordt een breed scala aan Doetinchemse artiesten gepresenteerd. Rondom deze 3 CD box werden vervolgens 6 dagen live muziek georganiseerd in muziekkroeg Merleyn te Doetinchem. Op 17 en 20, 21, 22, 23 en 24 november 2002 hebben in totaal 29 acts uit Doetinchems heden en verleden en uit de regio opgetreden om er een waar feest der herkenning van te maken. De 3 CD box kost 20 Euro en is te verkrijgen bij het Staring Instituut en muziekzaak CD Nas te Doetinchem. De tweede PAL publicatie krijgt wederom veel publiciteit en waardering in de lokale, regionale en nationale media. Denk hierbij aan Schiffers FM en Cappuccino op Radio 2, Radio Gelderland (Dubbeluur) en diverse artikelen in lokale en regionale dagbladen.

2003
Het jaar 2003 begint erg voortvarend voor het PAL. Er wordt in een paginavullend artikel in De Volkskrant (oplage 340.000) ruim aandacht besteed aan ons werk. In het voorjaar studeert Maria van der Post uit Groenlo af aan de universiteit van Groningen. Deze studente Kunst en Kunstbeleid schrijft haar scriptie over popmuziek van eigen plaats. Tussen 1983 en 2003 zijn acht boeken verschenen die zich beperken tot een bepaalde plaats, regio of provincie. 'Popmuziek in Doetinchem' is er daar een van. Zij vergelijkt deze publicaties en geeft een overzicht van wat er geschreven is en hoe dit gebeurd is. Ze sluit zich aan bij het PAL. Later dit jaar wordt ze zelfs genomineerd als een van de zeven kanshebbers op de Scriptieprijs 2003 van het Nationaal Pop Instituut in Amsterdam. Helaas wint ze niet, maar de nominatie staat in de boeken genoteerd.

In de zomer van 2003 is het PAL door de redactie van het Jaarboek Bijdragen en Mededelingen Gelre gevraagd een wetenschappelijk artikel over popmuziek te schrijven. Dit Jaarboek wordt uitgegeven door de in 1897 in Arnhem opgerichte Vereniging tot beoefening van Gelderse Geschiedenis, Oudheidkunde en Recht. Het onderwerp is de stand van zaken met betrekking tot het doen van wetenschappelijk onderzoek naar de popmuziek en jeugdcultuur in Nederland, toegespitst op de Achterhoeks/ Liemerse situatie. Het Jaarboek met daarin het artikel van twintig pagina's, geschreven door historicus Johan Godschalk (medewerker Staring Instituut en lid PAL), is voorjaar 2004 gepubliceerd. Het is ook in de zomer dat het idee ontstaat om in 2004 een boek(je) uit te gaan brengen over de Sixties en beatclub Shabby in Doetinchem. Hierover later meer.

Op 4 november gaf het PAL een eerste lezing over popmuziek en jeugdcultuur in de Achterhoek en Liemers, toegespitst op de situatie in Doetinchem. Dit was in het Freriks Museum te Winterswijk op uitnodiging van de Stichting Freriks. Aan de hand van geluidsfragmenten en afbeeldingen werd het verhaal door PAL'ers Peter Groeskamp en Johan Godschalk verteld. Naar aanleiding van de lezing hebben zich diverse enthousiaste Winterswijkse muziekliefhebbers gemeld om ons te gaan helpen met het in kaart brengen van deze regio. Hierover later meer.

Op 16 november verscheen op initiatief van café Merleyn de CD 'Merleyn muziek 5-daagse 2003'. De CD bevat 19 songs van bands uit Doetinchem en directe omgeving. De CD geeft een goed beeld van de popscene rondom Merleyn anno 2003. Dit alles kwam in samenwerking met het PAL en het Staring Instituut tot stand. Rondom deze CD werden vervolgens 6 (5 + 1) dagen live muziek georganiseerd in muziekkroeg Merleyn te Doetinchem. De CD kost 7,50 Euro en is vanaf 16 november te verkrijgen bij Merleyn en CD Nas te Doetinchem. Op 16 en 19 t/m 23 november zijn in totaal zo’n 32 acts uit Doetinchems heden en verleden en uit de regio aangetreden en hebben er een waar feest der herkenning van gemaakt.

Jaromir Kunstprijs 2004

Fotografen die een speciale band met Oost-Gelderland hebben, kunnen een gooi doen naar de Jaromir Kunstprijs 2004. Naar status of herkomst wordt niet gekeken; alleen de affiniteit met de streek telt. Het is voor het eerst in de geschiedenis van de Jaromir, dat fotografie als thema is uitgekozen. De kunstprijs wordt sinds 1987 tweejaarlijks toegekend aan mensen die op het brede gebied van de kunsten boven het maaiveld uitsteken. Er worden op voorhand geen eisen gesteld. Persfotografie, reclamefoto's of vrij werk, van professionele fotografen of amateurs. De Jaromir wordt toegekend voor het hele oeuvre van een fotograaf. De prijs wordt in september 2004 uitgereikt. Fotografen kunnen zich melden bij het Staring Instituut.
 

Schrijfwedstrijd

In 2004 organiseert het Staring Instituut, ook dit jaar weer in samenwerking met de Dialectkring Achterhook en Liemers en de vereniging Vrienden van de Streektaal veur Lochem en Umgeving, een schrijfwedstrijd. Dit keer gaat het om het schrijven van gedichten, hetzij in het standaard-Nederlands hetzij in de streektaal. Het thema is vrij. De jury bestaat uit Riek Beskers (Winterswijk), Ton Thissen (Zevenaar) en Wim Wijnands (Doetinchem). De inzenddatum is verstreken. Voor meer informatie zie 'Periodiek' en dan 'Schrijfwedstrijd'.
 

Dubbeltentoonstelling Jeanne Bieruma Oosting in Zutphen en Almen, zomer 2004.

Op vrijdag 7 november 2003 zag een voor onze streek uniek kunstboek het licht: "Schilders uit de Achterhoek & Liemers 1850 – 1950". Het boek met niet minder dan 33 kunstenaars uit de regio met 151 afgebeelde schilderijen laat zien dat Achterhoek en Liemers een onvermoede schat aan schilderkunst te bieden hebben. Een van de kunstenaars uit het boek is Jeanne Bieruma Oosting (op pagina 62) en aan het werk uit haar Almense periode is een dubbeltentoonstelling gewijd. U kon hiervoor tot 14 juli in Hotel De Hoofdige Boer te Almen terecht en tot 19 september kunt u terecht in het Museum Henriette Polak te Zutphen. Bij beide gelegenheden is ook het kunstboek "Schilders uit de Achterhoek & Liemers 1850 – 1950" te koop.
 

Oost-Gelderse Contactdag

Op zaterdag 18 september 2004 wordt in Groenlo de 9^e Oost-Gelderse Contactdag voor Genealogie, Boerderij- en Streekgeschiedenis gehouden. Als standhouders zijn op deze Contactdag aanwezig genealogische verenigingen, oudheidkundige en cultuur-historische verenigingen, uitgevers op het gebied van (streek)geschiedenis, archieven; bibliotheken; aanbieders van genealogische computerprogramma's, antiquariaten enz. Ook is er weer aandacht voor hoe internet als bron van informatie gebruikt kan worden bij genealogisch onderzoek. De Contactdag wordt gehouden op zaterdag 18 september 2004 in het Cultureel Centrum “De Bron”. Bezoekers zijn welkom van 10.00 tot 16.00 uur. De toegang is evenals de vorige keren weer gratis. Voor inlichtingen over deze Oost-Gelderse Contactdag kunt u terecht bij de voorzitter van de Werkgroep Jos M.G.Lankveld, tel. 0481-373478 (e-mail: lankveld.josmg@planet.nl).
 

Achterhoekse en Liemerse kunst in beeld

Op vrijdag 7 november zag een voor onze streek uniek kunstboek het licht: "Schilders uit de Achterhoek & Liemers 1850 – 1950". Het boek met niet minder dan 33 kunstenaars uit de regio met 151 afgebeelde schilderijen laat zien dat Achterhoek en Liemers een onvermoede schat aan schilderkunst te bieden hebben. De Doetinchemmer Jan Stap (de teksten zijn van de hand van Jacob Schreuder) reisde stad en land af om een representatief beeld te schetsen. Het resultaat is een kleurrijk spectrum van prachtige landschappen, stillevens en abstracte werken. Vanzelfsprekend kon niet elke schilder aan bod komen. Een oproep in de media heeft heel wat reacties opgeleverd:“velen voelden zich geroepen maar weinigen waren uitverkoren”, aldus de samensteller. In het boek zijn naast een Nederlandstalige en een Engelse biografie van elke schilder drie tot vijf schilderijen afgebeeld. Het gebonden boek, een initiatief van de Stichting Vrienden van het Staring Instituut, is voor € 59,75 verkrijgbaar bij de boekhandel en bij het Staring Instituut in Doetinchem. Hier enkele afbeeldingen uit het fraaie boek. Zie bestellijst.


Nieuwe Publicatie Poparchief

De werkgroep Poparchief Achterhoek Liemers (PAL) heeft als doel de popmuziek en popcultuur vanaf ongeveer 1955 in de Achterhoek en Liemers te archiveren en te digitaliseren. Op 15 april 2004 werd de vierde PAL publicatie gepresenteerd worden in het Pakhuus te Silvolde. Na eerdere publicaties over de pop in Doetinchem (een boek in 2001, een CD box in 2002 en een CD in 2003), werd deze keer een boek inclusief CD gepresenteerd over de pop in de gemeenten Dinxperlo, Gendringen en Wisch. Klik op 'werkgroepen' en vervolgens op 'poparchief' voor meer informatie of ga naar: http://www.poparchief.nl
 

Publicatie studie Indiëgangers

Op dinsdag 9 december is het boek 'De Indiëgangers 1945-1950' van Henk Krosenbrink gepresenteerd in zaal Veldhoen te Langerak. Hier ziet u afbeeldingen van de voorkant van het boek en de officiële uitreiking. Zie bestellijst.
                          
Oostenwind

In 1999 vond er een contactdag plaats voor (leden van) oudheidkundige verenigingen en andere belangstellenden in de streek, een ontmoetingsdag voor liefhebbers die zich bezighouden met het streekeigene, dit alles onder de naam OOSTENWIND. De Oudheidkundige Vereniging Gemeente Gendringen, die in 2004 ook 25 jaar bestaat, en het Staring Instituut organiseren op zaterdag 12 juni 2004 opnieuw zo’n dag in een van de hallen van het voormalige DRU-complex in Ulft, industrieel erfgoed en rijksmonument. De lijst van deelnemende organisaties en het programma van de optredende streekartiesten zijn bekend. Kijk bij 'werkgroepen' en klik vervolgens op 'oostenwind'.
 

Gesloten

In verband met de viering van het 25-jarig bestaan in Schouwburg Amphion in Doetinchem, is het Staring Instituut op vrijdag 11 juni gesloten voor het publiek.
 

Nationale Verteldag

Op zondag 6 juni a.s. wordt in Nederland de 1^ste Nationale Verteldag gehouden op initiatief van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur in Utrecht.  Op diverse plaatsen treden vertellers op om het publiek te laten genieten van deze volkskunst en van de verhalen die worden verteld. De Dialectkring Achterhook en Liemers organiseert in samenwerking met de Vrienden van de Streektaal veur Lochem en Umgeving en het Staring Instituut die dag een vertelmorgen bij Erve Kots in Lievelde.Uiteraard wordt hier verteld in het dialect. Er treden vijf vertellers op, te weten: Dinie Hiddink, Lochem; Wim Kemink, Eibergen; Wim Bluemers, Ruurlo; Willem Smeitink, Hengelo (Gld.) en Arie Hofstede, Bathmen. De bijeenkomst begint om 11.00 uur en eindigt om 14.00 uur. De entree bedraagt € 5,-- p.p. De koffie is gratis.
 

Streektaaltelefoon

Op woensdag 19 februari is op het Staring Instituut de streektaaltelefoon in gebruik genomen. In de pers is er uitvoerig aandacht aan besteed. Iedere woensdagmiddag zal deze van half twee tot vier uur worden bemand door Geert Roelofs, streektaalconsulent van het instituut.

Vragen op het gebied van de streektaal over spelling en betekenis van woorden en uitdrukkingen kunnen dan beantwoord worden. Ook de verspreiding ervan kan vragen oproepen. Het hanteren van de Wald-spelling zal de leesbaarheid en het gebruiksgemak voor lezers en schrijvers bevorderen en daardoor gunstig zijn voor acceptatie en verspreiding van de streektaal. De streektaaltelefoon is bereikbaar via 0314-332831. U kunt uw vragen op andere tijdstippen ook per e-mail stellen. Een mailtje met uw vraag naar geert.roelofs@staringinstituut.nl is voldoende.
 

Jaarvergadering Oudheidkundige Vereniging De Graafschap op 31 januari, De Luifel - Ruurlo.

Zoals ieder jaar wordt ook in 2004 de Jaarvergadering van de Oudheidkundige Vereniging De Graafschap gehouden op de laatste zaterdag van de louwmaand. Voor meer informatie klik 'overig' en dan 'Graafschap'.
 

Dialect op de koffie

Op 1 februari is er weer een 'Dialect op de koffie' bijeenkomst, georganiseerd door de Dialectkring Achterhook en Liemers. De heren Broshuis (Groenlo) en Hoftijzer (Aalten) vertellen van 11.00-13.00 uur bij Erve Kots in Lievelde. Entree is 5 Euro (incl. koffie of thee).  

Popmuziek in Doetinchem

De pophistorie van de gemeente Doetinchem is in kaart gebracht door de werkgroep PAL. Eind november 2001 is het boek 'Popmuziek in Doetinchem' gepresenteerd. Hieronder vindt u het een en ander aan aandacht voor het project in de schrijvende pers. In november 2002 werd als vervolg op het uitverkochte boek een 3 CD box samengesteld met daarop veel mooie muziek uit Doetinchem. Voor verdere informatie hierover kunt u terecht bij 'werkgroepen' en vervolgens klikt u op  'poparchief'. Deze 3 CD box is nog te koop (zie 'bestellijst').

Uit de kranten:

• Historici leggen poparchief voor streek aan
• Jan Dokter swingt als 45 jaar geleden
• Boek popmuziek in Doetinchem meer dan feest der herkenning

Uit de Gelderlander (25 april 2001)

 Historici leggen poparchief voor streek aan

Allebei volgen ze de opleiding docent geschiedenis. Nu zijn Mikel Wentink en Alco Emaus echter druk met één ding: het reconstrueren van de Doetinchemse pophistorie.

Door RANDY JANSINK
Hun stage bij het Staring Instituut (Centrum voor het streekeigene van de Achterhoek en Liemers) in Doetinchem duurt drie maanden. In die tijd werken zij aan een pilotproject van wat in de toekomst een allesomvattend poparchief voor de Achterhoek en Liemers moet worden. Het idee om een poparchief aan te leggen voor dit gebied is al anderhalf jaar oud. "Maar na de nodige vergadersessies was het nog steeds een idee", laat initiatiefnemer Johan Godschalk weten. "Een dergelijke klus kost namelijk een hoop tijd en daar kunnen we helaas niet altijd over beschikken." En als Godschalk het in dit verband over 'we' heeft, dan bedoelt hij naast zichzelf ook: Hans Hegman (ex-Palace Flophouse), Jan Manschot (ex-Normaal en van alles en nog wat), Peter Groeskamp (al jaren actief in de Doetinchemse muziekscène) en ook Alard Ross (radio Optimaal).

Voor dit tijdgebrek werd echter een oplossing gevonden. In januari belde Alco met Johan, die sinds enige maanden werkzaam is bij het Staring Instituut. "Het ging eigenlijk over Hemelpop, maar toen ik Johan vroeg of deze misschien nog een goede stageplek wist, kwam hij met dit idee. Daarop trof ik Mikel in de trein die eveneens een stage-adres zocht en uiteindelijk zijn we samen op 2 april in Doetinchem aan de slag gegaan", aldus Alco. Alles wat annex is aan de Doetinchemse pophistorie wordt door de heren verzameld en verwerkt. Mikel: "Naast informatie over bands, als samenstelling en dergelijke, zijn we ook op zoek naar de plekken waar de bands speelden, jongerencentra, boekingsbureau's, studio's, festivals en opnames." Een band of twintig hebben de heren inmiddels al ingevoerd in hun laptop en verder staat nog een aantal gesprekken met musici en verschillende instanties (Nationaal Popinstituut, Stichting Kunst en Cultuur Gelderland) in de agenda. Van Peter Groeskamp kregen Mikel en Alco een soort basislijst met bands. Verder zijn in verschillende gemeenten al enkele veldwerkers actief om daar materiaal te verzamelen.

"Iedereen die we benaderd hebben is dolenthousiast. Ook is het zo dat mensen ons gaan benaderen, en naar het Staring komen met allerhande materiaal, als posters, plakboeken en oude tapes. Dat is ook de bedoeling: het moet zich rond spreken", laat Alco weten. Volgens Johan is het de hoogste tijd om dit materiaal te verzamelen: "Veel van de mensen uit de begintijd worden natuurlijk ook een dagje ouder. In sommige gevallen kunnen zij de gebeurtenissen naarmate de tijd verstrijkt, minder duidelijk voor de geest halen. Bovendien worden de geluidsopnames er niet beter op. Daarom willen wij zoveel mogelijk materiaal digitaal opslaan." Uiteindelijk is het de bedoeling dat er uit het archiefmateriaal een popencyclopedie wordt samengesteld, waarin iedereen uit de Achterhoek of Liemers, die ooit iets in een band heeft gedaan zichzelf terug kan vinden. Aan het eind van hun stage willen de heren een zo compleet mogelijk naslagwerk over pop in Doetinchem afleveren bij het Staring Instituut. Wanneer de complete popencyclopedie een feit is is nog niet bekend.

(top)

Uit de Gelderlander (22 november 2001)

 Jan Dokter swingt als 45 jaar geleden

Door MARCEL HUT

DOETINCHEM - Doetinchem als popstad? Wie het boek 'Popmuziek in Doetinchem' doorbladert, zou het denken. Een feestje rond de lancering van het boek. "Bands in deze regio starten vanuit een soort underdog-positie."

Onder de aanwezigen in muziekcafé Merleyn opvallend veel mensen die op een of andere manier worden genoemd in de Popmuziek in Doetinchem. In 112 pagina's wordt in deze popencyclopedie een beeld geschetst van de popmuziek in Doetinchem tussen 1950 en 2000. Gisteravond werd het boek feestelijk uitgereikt; meteen de aftrap voor vijf avonden live-muziek.

Aan de muur van het café een soort stamboom van foto's van de peetvaders van de Doetinchemse pop. Op de ramen foto's van poserende beatbandjes. En op het podium The Two Rascals, opgericht in 1956, uiteengegaan in 1961. Daarmee is meteen een van de succesnummers uit de Doetinchemse pophistorie genoemd. 

De in Duitsland gestationeerde Engelse militair Brian Gibson, eveneens voetballer bij Everton, hoort de single van de groep op de radio en neemt ze in 1958 mee naar Engeland. Daar spelen The Two Rascals in Liverpool in allerlei hippe beatclubs. Ook worden The Two Rascals nog uitgenodigd voor een tv-optreden. Dat zou echter betekenen dat de jongens de eerste schoolweek moeten missen. Aan de directeur wordt gevraagd of ze een weekje later mogen komen. Het antwoord komt per telegram terug: '1 september melden; anders uitgeschreven'.

Op het podium in Merleyn blijken The Two Rascals het spelen nog niet verleerd. "Verbazingwekkend", spreekt zanger Jan Dokter de bomvolle kroeg toe. "Om na 45 jaar weer met hetzelfde repertoire in Doetinchem op te treden."

Na afloop vergelijkt hij het spelen met gedichten schrijven. "Het zit zo diep in je hoofd. Dat verlies je niet meer. Tuurlijk, het kost even moeite om het op te diepen, maar dan gaat het ook vanzelf."

The Two Rascals worden in Popmuziek in Doetinchem genoemd als een van de eerste popgroepen in de stad. "En juist vanwege zulke bands is het zo belangrijk dat een dergelijke uitgave wordt samengesteld", zegt Jan Manschot, oud-drummer van Normaal en tegenwoordig actief in Bakkerij Manschot en De Drie Keien. Hij is een van de mensen die enthousiast hebben meegewerkt aan de uitgave. "Van deze bands zijn geen geluidsdragers en maar heel weinig foto's. Als je de informatie nu niet verzamelt heb je de kans dat het nooit meer kan."

Dat er wel degelijk een Achterhoekse popcultuur bestaat die de moeite van het bewaren waard is, staat volgens hem als een paal boven water. "Bands in deze regio starten vanuit een soort underdog-positie. Ze hebben hier het gevoel dat ze zich meer moeten bewijzen dan bijvoorbeeld die uit Arnhem of Amsterdam. Ze hebben een grote geldingsdrang."

Daarnaast heeft de Achterhoek volgens Manschot sinds jaar en dag een cultuur waarin muziek een belangrijke rol vervult. "Er zijn nog steeds van die kleine zaaltjes in dorpen als Toldijk, Aalten en Lintelo. Ondanks alle tegenwerking op het gebied van geluidsisolatie en dergelijke blijft dat toch maar mooi overeind. Dat is uniek." Het is dan ook schandalig dat er in een stad als Doetinchem nog steeds geen fatsoenlijk poppodium is." 

In Merleyn lijkt niemand daarmee te zitten, want de kroeg is al stampend vol, en rond de tijd dat Jovink en de Voederbietels moeten aantreden wordt echt elke vierkante centimeter bezet. De groep is in de regio immens populair, en krijgt inmiddels ook in andere delen van het land steeds vastere voet aan de grond. Voor de fans is het een buitenkansje om de groep weer eens in een kroegje te zien spelen. 

Toch wordt het voorbeeld van Jovink maar weinig gevolgd, zegt jongerenwerker Jaap Oudshoorn als hij het boek in ontvangst neemt. "We hebben een levende popcultuur in Doetinchem, maar het probleem is dat er nauwelijks bands zijn die een brug naar het landelijke circuit kunnen slaan." 

De totstandkoming van een boek over de popmuziek kan daarin volgens hem een rol spelen: "De Doetinchemse muziek is nu niet alleen in kaart gebracht, het is ook op de kaart gezet. Een mooie eerste stap."

(top)

Uit het Doetinchems Vizier (november 2001)

 Boek popmuziek in Doetinchem meer dan een feest der herkenning

(Door Martijn van der Vlist)

DOETINCHEM - Voor de ware liefhebber van popmuziek uit Doetinchem is er een boek op de markt verschenen dat verhaalt over de pophistorie in Doetinchem tussen 1950 en 2000. Afgelopen weekend is het gepresenteerd tijdens een 'muziekspektakel in Café Merleyn.

Het is verbazingwekkend hoeveel exponenten van de popmuziek de Doetinchemse muziekscène heeft opgeleverd. Vooral de hoofdstukken die verhalen over de beginjaren van de popmuziek, zullen bij veel mensen herinneringen oproepen. Het
boek is handig opgedeeld in een vijftal hoofdstukken. Om de overzichtelijkheid te bewaren wordt er in elk hoofdstuk een bepaalde periode behandeld. Niet geheel ontoevallig beslaat de periode tussen 1950 en 1959 de minste tekst. Volgens de schrijver van het boek is er in Doetinchem in deze jaren nog nauwelijks sprake van een popcultuur. Bij de volgers van het eerste uur, gaat er wellicht na lang graven een belletje rinkelen bij het horen van namen als 'Gelly and his moonlights rockets', 'The Saints' of 'The Two Rascals'. Vooral laatstgenoemde band, bestaande uit Ben Schreurs en Jan Dokter, wist eind jaren vijftig hoge ogen te gooien met hun muziek die een mengeling was tussen The Everly Brothers en Lonny Donnegan. De Two Rascals werd uiteindelijk de eerste Doetinchemse band waarvan een nummer op vinyl verscheen. De Doetinchemse muziekscène is na jaren van ploeteren in de marge eindelijk van de grond gekomen.

In de jaren zestig begint net als in de rest van Nederland de popmuziek in Doetinchem te floreren. De opkomst van de beatmuziek viel dan ook niet te stoppen. Muziek hield Doetinchem duidelijk in haar greep. Jarenlang. Zo ontstond in de jaren zeventig de band Thresold. Frontman van de rockgroep is Bert Heerink, die in de jaren tachtig en negentig als zanger van de groep Vandenberg en later als solozanger zou uitgroeien tot (inter)nationaal popidool.
Maar het boek is niet alleen een feest der herkenning. Van onbekend tot bekend, alle bandjes en muzikanten die Doetinchem in vijftig jaar voortbracht, worden besproken.
De achtergrondinformatie in combinatie met de vele foto's maken het boek dan ook tot een must voor de Doetinchemse popliefhebber.
Het boek is onder andere te verkrijgen bij het Staring Instituut in Doetinchem.
 

Het Oude Volk

Op 13 september 2001 verscheen van de hand van Hans Kooger onder bovenstaande titel een kroniek van joods leven in Achterhoek, Liemers en het grensgebied. Het eerste exemplaar werd aangeboden aan de Commissaris van de Koningin in de provincie Gelderland, de heer J. Kamminga. 

De meeste joden vestigden zich in de Achterhoek en Liemers in de 17e eeuw. In de bloeitijd van de joodse gemeenschappen, zo ongeveer tussen 1860 en 1941, woonde gemiddeld 30% van alle Gelderse joden in de Achterhoek en Liemers. Van het joodse leven in steden en dorpen is nu een overzicht samengesteld uit al bekende publicaties en archiefstukken, maar voornamelijk uit ongepubliceerde verhalen en documenten. 

Voor dit boek is dan ook een jarenlange zoektocht in archieven, bibliotheken en bij particulieren nodig geweest. Het resultaat is een onvolledige kroniek, met als oogmerk een memorboek -geen wetenschappelijke verhandeling- dat de verhalen vertelt van de lotgevallen van Achterhoeks/Liemerse misjpoge. Een verhaal met veel cijfers en namen, maar ook doordrenkt met de sores en simches in gezin, beroep, sjoel, school en in getto's of kampen. Met aan het eind van de historie van elke joodse gemeenschap de donkere periode van de oorlog, als onvermijdelijk eindpunt. 

Van de joodse gemeenschappen waarover in de afgelopen jaren boeken zijn geschreven, zoals Aalten, Doesburg, Hengelo, Zutphen en Borculo (nu zes steden/dorpen omvattend), zijn alleen samenvattingen opgenomen. Daar vele families over en weer met elkaar aan beide zijden van de grens van Gelderland en Noordrijn-Westfalen trouwden en daarvan nog talloze sporen terug waren te vinden, zijn tevens van Duitse joodse gemeenschappen korte beschrijvingen opgenomen.

Het oude volk is een uitgave van het Staring Instituut en kost Euro 31,75.

Een eeuw voetbal in Achterhoek en Liemers

Uit: Gelderse Post jrg. 21(2002) nr. 1(januari)

Honderd jaar voetbal in Achterhoek en Liemers

DOETINCHEM - Twee weken geleden werd het eerste exemplaar van het boek 'Een Eeuw Voetbal in Achterhoek en Liemers' door auteur Henk Wille, wonende in Arnhem, overhandigd aan verslaggever Henny Haggeman van de sportredactie van het dagblad De Gelderlander.

"Als er geen boek over de ontwikkeling van de voetbalsport in de Gelderse Achterhoek en Liemers bestaat en je vindt dat er zo'n uitgave behoort te zijn, dan dien je zelf de pen ter hand te nemen", aldus Wille in het voorwoord. "Zelf ben ik nimmer voetballer geweest. Ik was slechts een bescheiden voetbalsupporter van Sportclub Varsseveld, de plaats waar ik mijn jeugd heb doorgebracht. Maar als supporters waren mijn vrienden en ik bij zo goed als alle wedstrijden van deze club aanwezig."
Meer dan honderd nu nog bestaande voetbalclubs - en hun voorlopers - worden in het rijk geïllustreerde boek beschreven. Opvallend is dat de levensloop van die verenigingen naast verschillen, vaak ook treffende overeenkomsten vertoont. De start speelde zich veelal af op primitieve terreintjes, hobbelig, vol 'koeienflatsen' die eerst opgeruimd moesten worden. Soms met een pomp om zich te wassen, maar meestal moest er gebruik worden gemaakt van de accommodatie van een plaatselijk café.
Het boek beperkt zich niet tot het (traditionele) voetbal op de velden. Ook het damesvoetbal, het zaalvoetbal en het G(ehandicapten)-voetbal passeren de revue. En aan de enige betaalde voetbalorganisatie in de streek, De Graafschap, is een apart hoofdstuk gewijd. Verder is er uitgebreid aandacht voor de ontwikkeling van de GVB, de Gelders Voetbal Bond, ook tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Het boek is gebonden, telt 208 pagina's en kost 11,10 euro. Het is verkrijgbaar in de plaatselijke boekhandel en bij het Staring Instituut in Doetinchem.

Uit: Den Schaorpaol jrg. 22(2001) nr. 3/4(november)

Geschiedenis van het Achterhoekse en Liemerse Voetbal - Een prima voorzet

Een zondag, halverwege de jaren dertig van de vorige eeuw. Kort voor half drie zwaait de deur van het plaatselijke café open. Tweeëntwintig voetballers beginnen hun gang door het centrum van het dorp. De spelers hebben zich in de gelagkamer van het café omgekleed en zijn op weg naar het voetbalveld. Ze worden gadegeslagen door dorpelingen. Onder hen bevindt zich een piepjonge Henk Wille. De tochten van deze tweeëntwintig voetballers bleven hem zijn leven lang bij, hetgeen vijfenzestig jaar later resulteerde in de uitgave van een uitputtend boek over de geschiedenis van het Achterhoekse en Liemerse amateurvoetbal.

Henk Wille werd in 1926, twee jaar na de oprichting van voetbalclub Varsseveld (de lokale voorgangers Stormvogels, Victoria, VVW, Houdt Moed en VVC hadden allemaal al het loodje gelegd) geboren in Nieuwer-Amstel, de tegenwoordige gemeente Amstelveen.
Hij verhuisde met zijn ouders in 1932 naar Varsseveld, nadat zijn vader daar een onderwijzerspositie aanvaardde. Op zondag fietste hij regelmatig de regio af om zijn helden te zien spelen in Lichtenvoorde (Longa '30) of Ulft (SDOUC). Opmerkelijk genoeg trapte hij zelf nooit tegen een bal. 'Ik heb geen idee waarom niet', zegt Wille nu. Feit is dat de vader van Wille een fervent schaker was en ook zoonlief voor deze denksport ontvankelijk bleek. Bovendien beleefde het vaderlandse schaken halverwege de jaren dertig een hoogtepunt toen Max Euwe in 1935 Alexander Aljechin versloeg en wereldkampioen werd. Wille ging dus niet voetballen maar meldde zich aan bij de Doetinchemse schaakvereniging. Daar mengde hij zich geregeld in de strijd om het clubkampioenschap, maar al snel bleek zijn grootste talent in het organiseren en besturen te liggen. Op zijn eenentwintigste werd hij wedstrijdleider en later voorzitter. Weer later belandde hij in het bestuur van de Oostelijke Schaakbond (OSB) en uiteindelijk kreeg hij de hamer van de Koninklijke Nederlandse Schaakbond (KNSB) in handen. Vanuit deze functie kwam Wille -sinds 1957 woonachtig in Arnhem- in de jaren tachtig in het bestuur van de NSF, het tegenwoordige NOC*NSF. In totaal is Wille vijftig jaar regionaal en landelijk sportbestuurder geweest, zonder ook maar één keer iets in de voetballerij gedaan te hebben. 

Gelderse Voetbalbond

Dat beeld van die tweeëntwintig voetballers in het Varsseveldse centrum brandde echter nog steeds op zijn netvlies. Toen Wille er achter kwam dat er nog geen boek was over het Achterhoekse en Liemerse amateurvoetbal, wilde hij daar direct verandering in brengen. Zijn missie begon toen hij tijdens een vergadering van de Gelderse sportfederatie Henk Miedema, destijds voorzitter van de Gelderse Voetbalbond (GVB), tegen het lijf liep. Wille: 'Ik vertelde hem mijn plan en vroeg wat informatie over de geschiedenis van de GVB. De volgende vergadering overhandigde Miedema mij een pak jaarverslagen, beginnend vanaf 1902.' Daarna schreef Wille alle voetbalclubs in de Achterhoek en Liemers aan met het verzoek jubileumuitgaven te sturen. Tenslotte dook de Arnhemmer in de oude leggers van De Graafschapbode (later het Gelders Dagblad) en De Gelderlander, de lokale Achterhoekse kranten. Met als resultaat dat de geschiedenis van elke nu nog bestaande Achterhoekse en Liemerse club vermeld staat in het boek. Wille: 'Ik moest natuurlijk wel oppassen dat ik niet honderd keer schreef over de befaamde koeienflatsen in de wei, die eerst opgeruimd moesten worden. En ook niet over de talloze verkleedpartijen in gelagkamers of zelfs tussen de koeien.' Wille geeft toe ongeveer tien jaar druk te zijn geweest met het manuscript. 'Maandenlang werd het ook niet aangeroerd, vergeten bijna', zegt Wille.

Fusie plaatselijke clubs

In het boek wordt niet alleen aandacht besteed aan de geschiedenis van het amateurvoetbal, ook profclub De Graafschap is niet vergeten (Wille: 'Ik woonde bij de watertoren in Doetinchem en maakte de aanleg van De Vijverberg van dichtbij mee'). Bovendien is er een blik naar de toekomst. Vooral het fuseren van plaatselijke clubs is een stokpaardje van Wille, die tijdens zijn jarenlange bestuurservaring ongetwijfeld met dat bijltje heeft gehakt. Wille: 'Het is toch idioot dat Ulftse Boys en SDOUC, de twee Ulftse clubs, ook dit seizoen weer gaan strijden om het kampioenschap in de vierde klasse. In meer dorpen zie je dat verschijnsel. Gelukkig zijn in Groenlo Grol en Grolse Boys weer in gesprek en komt in Winterswijk nu eindelijk de fusie tussen vier clubs van de grond.'

Een opmerkelijke conclusie die uit het boek getrokken kan worden, is dat voetballers en toeschouwers vroeger geen haar beter waren dan nu. Ook onze grootvaders deinsden niet terug voor een flinke schoppartij en joegen ook toen al menig scheidsrechter de stuipen op het lijf. Molestaties zijn van alle tijden, levenslange schorsingen ook. In 1941 sloeg Hendrik Wentink, voetballer van Neede 2, in de wedstrijd tegen Reunie 2 de arbiter tegen de grond. Hij werd levenslang geschorst en kreeg pas 52 jaar later gratie. Een vaderdagcadeautje van dochter Ina, die een gewillig oor vond bij de voetbalbond. Wille: 'De maatschappij holt achteruit, hoor je wel eens. Ik geloof er niets van. Het verschil is dat een fikse kloppartij tussen supporterscharen nu wordt gepland en georganiseerd via mobiele telefoontjes. Toen waren dat soort incidenten veel minder gestructureerd, maar kwamen ze zeker niet minder voor.'

1940-1945

Interessant is het hoofdstuk dat handelt over het voetbal tijdens de oorlogsjaren. Wille beschrijft dat ondermeer Lobithse Boys in 1941 het loodje legde, nadat de bezetter lucht kreeg van te veel vaderlandsliefde van de clubspelers. Dat was gebeurd na een beslissingswedstrijd tegen Dierense Boys, waardoor Lobith degradeerde. Op de terugreis (per GTS-bus, tegenwoordig Syntus) werd het lied 'Dat kan alleen Oranje' aangeheven, gevolgd door het badinerende 'Denn wir fahren gegen England, plons, plons, plons'. De Sicherheitspolizei onderzocht de zaak en ontbond de Lobithse Boys. 
Voetballen in oorlogstijd was de gewoonste zaak van de wereld. Wille: 'Ik herinner me nog een Duitse soldaat die gewoon tussen het publiek stond bij een wedstrijd van Varsseveld. Niemand die wat tegen hem deed, al was er ook niemand die zei: 'Leuk dat je er bent'. In de oorlog werd gewoon door gevoetbald, en dat was maar goed ook. De mensen hadden niets en het voetbal was een uitlaatklep. Ergens was het ook een uiting van saamhorigheid. Ondertussen legden de Duitsers ook niets in de weg. Begrijpelijk. Geef het volk brood en spelen, dat gold ook toen. Wel was er kans op razzia's tijdens een voetbalwedstrijd waar veel publiek langs de kant stond. Zo werd voor de wedstrijd Varsseveld-Longa '30 eens gewaarschuwd thuis te blijven.'
Wille erkent dat het amateurvoetbal sinds een eeuw flink is veranderd. De professionalisering heeft ook in het amateurvoetbal toegeslagen. Menig speler die een aardig balletje kan trappen laat zonder scrupules zijn eigen club in de steek om elders flink wat centen op te strijken. 'En toch is de clubliefde nooit verdwenen', is de stellige overtuiging van Wille. 'Het aantal overschrijvingen van spelers valt weliswaar op, toch draait menig club nog altijd op de kantineopbrengsten. De echte clubliefde zie je nu bij vrijwilligers. Mannen en vrouwen die dag in dag uit in de weer zijn voor hun club.'
Het boek van Henk Wille is de eerste uitgave van een sportboek door het Staring Instituut. Als het goed is zal het niet bij deze ene keer blijven. Wille: 'Ik wil nu nog een boek schrijven over de totale sport in Gelderland'. Waarvan akte.

Door Henny Haggeman
 

Nieuwe publicaties

Het Staring Instituut heeft weer enkele nieuwe publicaties klaar, zoals de Achterhoekse Almanak, het Jaarboek Achterhoek en Liemers en Boerderij- en veldnamen in Aalten. Kijk op de bestellijst voor meer informatie.
 

Cursussen Volksuniversiteit door medewerkers Staring Instituut

In 2003 zullen twee medewerkers van het Staring Instituut cursussen geven op de Volksuniversiteit Doetinchem.

Op donderdag 27 maart van 19.30-21.30 uur zal streektaalconsulent Geert Roelofs u middels een workshopachtige voordracht op schoolse wijze actief laten deelnemen in de wereld van het dialect. 

Op donderdagavond 10 april van 19.30-21.30 uur en op zaterdag 12 april van 13.00-17.00 zal cultureel antropoloog Walter Knoop samen met u op de fiets stappen en fraai cultuurlandschap rond Ruurlo verkennen. Donderdagavond voor de fietstocht is een voorbereidende lezing.

Plaats: Iselinge, Bachlaan 11 Doetinchem.
Kosten: streektaal 7.50 Euro en 10.00 Euro aan de zaal, cultuurlandschap 17.50 Euro
Inschrijven: streektaal voor 15 maart, cultuurlandschap voor 25 maart.
 

Boekenlijst verkoop open dag

Tijdens de open dag van zaterdag 14 september zijn al vele exemplaren uit de collectie De Coppele verkocht. De bijgewerkte lijst kunt u op deze site vinden bij "periodieke activiteiten". 
 

Poparchief Achterhoek Liemers in De Volkskrant, januari 2003.

Het Staring Instituut staat dinsdag 21 januari op de 'Voorkant' (voorblad tweede katern) van De Volkskrant. Dit naar aanleiding van de 3 CD box die de werkgroep Poparchief Achterhoek Liemers heeft uitgebracht.
 

Staring Instituut op Radio 2

Het Staring Instituut is zaterdag 1 februari te beluisteren op Radio 2 in het programma Capuccinno van Sjors Frölich. Dit naar aanleiding van de 3 CD box die de werkgroep Poparchief Achterhoek Liemers heeft uitgebracht.
 

Presentatie 3 CD box 'Popmuziek in Doetinchem'

In navolging van het in november 2001 gepresenteerde (en inmiddels uitverkochte) boek ‘Popmuziek in Doetinchem’ bracht de werkgroep Poparchief Achterhoek Liemers, onderdeel van het Staring Instituut, op 17 november jl. een 3 CD box uit. In totaal geven 53 bands in 3 uur en 41 minuten een bijzonder gevarieerd en kwalitatief hoogstaand overzicht van de popmuziek in Doetinchem tussen 1950-2002. Rondom deze 3 CD box werden vervolgens 6 dagen live muziek georganiseerd in muziekkroeg Merleyn te Doetinchem. Voor meer informatie zie "werkgroep poparchief".
 

Symposium Bredevoort AFGELAST

Op vrijdag 20 september 2002 zou in 't Wapen van Bredevoort een symposium plaats vinden in het kader van de publicatie 'De Achterhoekse en Liemerse lappendeken'. Helaas is deze bijeenkomst AFGELAST.
 

Open dag Staring Instituut

Het Staring Instituut is na een ingrijpende verbouwing sinds half augustus 2002 weer geopend voor het publiek. In het kader van deze heropening zal het instituut op zaterdag 14 september aanstaande een open dag houden. U bent van harte welkom tussen 11.30 uur en 15.30 uur aan de Grutstraat. Op deze dag verkopen wij circa 800 titels uit de collectie antiquarische boeken.

Kijk voor de lijst bij "periodieke activiteiten".

Daarnaast zullen onder meer streekauteurs uit eigen werk voorlezen en ook signeren. Kom gerust aan!

In verband met deze activiteit zijn wij op donderdag 12 en vrijdag 13 september vanaf 16.00 uur gesloten.
 

Aanbieding "Het Evangelie naor Lucas"

Op donderdag 4 april 2002 is het Lucasevangelie in het Achterhoeks "Het Evangelie naor Lucas" gepresenteerd. Het boek wordt uitgegeven door het Nederlands Bijbelgenootschap en het Staring Instituut. De vertaling was in handen van de werkgroep Dialect en Religie van het Staring Instituut. Tijdens de presentatie voerde onder anderen prof.dr Anne van der Meiden het woord en werden de eerste exemplaren overhandigd aan vertegenwoordigers van de SOW-kerken en het dekenaat.

Het boek is voor € 8,95 verkrijgbaar bij de plaatselijke boekhandelaren en bij het Staring Instituut.
 

Kadastrale atlas Ruurlo 1832 uitgebracht 

Op 22 maart vond de presentatie plaats van de Kadastrale atlas Ruurlo 1832. Die bestaat uit kaarten en de daarbijbehorende gegevens.

De kadastrale kaarten geven de grondindeling weer zoals die in 1832 -bij de inwerkingtreding van het Kadaster- was. In de erbij behorende leggers kan men de gegevens over ieder perceel opzoeken. Behalve de naam van de eigenaar, het gebruik van de grond en de grootte van het perceel wordt ook vermeld het bedrag waarvoor het perceel aangeslagen wordt. Het Kadaster is namelijk in de eerste plaats opgezet om te komen tot een rechtvaardiger verdeling van de grondbelasting. Niet alleen gegevens over de ongebouwde eigendommen zijn opgenomen maar ook die van gebouwen. Zo weten we wie in 1832 eigenaar van kasteel Ruurlo was en wat de kadastrale waarde van het kasteel was. Eveneens is na te gaan hoeveel grondbezit de heer van Ruurlo in de gemeente had.

De kadastrale atlas is een project van de Stichting Werkgroep Kadastale Atlas Gelderland 1832. Daaraan neemt het Staring Instituut deel. Deze atlas is uitgegeven in samenwerking met de Oudheidkundige Vereniging Old Reurle. De prijs bedraagt circa 35 euro; de atlas is telefonisch te bestellen: 026-3634474 of: 0573-452376, dan wel: 0573-451921.
 

Streektaalconsulent

Per 15 januari 2002 is aan het Staring Instituut een part-time streektaalconsulent verbonden.
 

Voorleeswedstrijd te Ruurlo

Op zaterdag 23 maart 2002 organiseren de Dialectkring Achterhook Liemers en de Vrienden van de streektaal veur Lochem en Umstreken weer een voorleeswedstrijd. Dit alles in het kader van Maart-dialectmaand.

Het thema van deze voorleeswedstrijd is de liefde. Er worden verhalen voorgelezen in de streektaal, die dit thema als onderwerp hebben. Een deskundige jury beoordeelt de verhalen en de manier waarop ze voorgelezen worden.

De voorleesmiddag begint om 13.30 uur en is voor iedereen toegankelijk. De entree bedraagt 5 Euro. In afwijking van andere jaren wordt de voorleeswedstrijd niet gehouden in De Luifel, maar in de Tapperij aan het Julianaplein 4. Deelnemers aan de wedstrijd dienen zich voor 16 maart op te geven bij mevr. Groot-Jebbink-Luimes, tel.nr 0575-552981.
 

Met dialect op de koffie

Op zondag 7 april organiseert de Dialectkring Achterhook Liemers weer een leesmorgen in het kader van de serie 'Met dialect op de koffie'. De bijeenkomst wordt gehouden op Erve Kots te Lievelde tussen 11.00 en 13.00 uur. Te gast zal zijn Ankh Gussinklo uit Aalten. Zij is bekend door haar bijdrage voor allerlei plaatselijke uitgaven in Aalten en omgeving. Vorig jaar won zij in het kader van de schrijfwedstrijd van het Staring Instituut een tweede prijs. 'Met dialect op de koffie' is voor iedereen toegankelijk. De entree bedraagt 5 Euro per persoon met inbegrip van koffie.
 

Herdenking Frans ("Herman van Velzen") Roes

Zaterdag 16 maart 2002 wordt de 100ste geboortedag van de dialectschrijver Frans Roes herdacht. De Oudheidkundige Vereniging Hengelo (Gld.) heeft het initiatief genomen om in samenwerking met het Staring Instituut deze gebeurtenis te herdenken met enkele activiteiten. Laatstgenoemde organisatie zal ook aanwezig zijn met een uitgebreide collectie boeken van 'Herman van Velzen'. Deze zijn uiteraard te koop.

Vanaf 09.00 tot 12.00 uur verzorgt Radio Gelderland middels het programma Achterhoeks Accent, gepresenteerd door Arie Ribbers, een uitzending vanuit de bibliotheek te Hengelo (Gld.). Om 12.00 uur wordt de overzichtstentoonstelling over Frans Roes geopend in de bibliotheek en deze duurt tot 17.00 uur. De tentoonstelling blijft te bezichtigen tot en met 4 april 2002.

's Avonds wordt in Partycentrum Langeler een eenakter van Frans Roes door de Toneelvereniging Hengelo opgevoerd. Daarnaast zal de zoon van Frans Roes over het leven en werken van zijn vader vertellen. Deze avond wordt georganiseerd door de Oudheidkundige Vereniging Hengelo en het Herdenkingscommité Frans Roes. Aanvang 20.00 uur en kom op tijd, want vol = vol.
 

Laatste prijs van Kraaijenbrink voor publicist Henk Krosenbrink

Uit de Gelderlander (7 februari 2002)

WINTERSWIJK - De laatste K. Kraaijenbrink Cultuurprijs gaat naar de publicist Henk Krosenbrink uit Corle. Krosenbrink krijgt de prijs voor zijn jarenlange inzet voor de streektaal en het streekeigene.
De K. Kraaijenbrink Culturele Prijs van Winterswijk wordt op vrijdag 15 maart aan Henk Krosenbrink uitgereikt. Het is de veertiende en laatste keer dat de prijs wordt uitgereikt. De prijs is in 1988 ingesteld door Dagblad De Gelderlander. De prijs bestaat uit een bedrag van 500 Euro en het beeldje 'Windstil' van de kunstenaar Pierre Lumey.
De prijs wordt jaarlijks toegekend aan een vereniging, organisatie of persoon die zich verdienstelijk heeft gemaakt op het gebied van kunst en cultuur in Winterswijk. De jury staat onder voorzitterschap van oud-kinderarts Kees Kraaijenbrink.
Volgens jurylid Anne Meijer is de naam van Krosenbrink al vaker genoemd als kandidaat voor de cultuurprijs. "Krosenbrink is de man die voor het culturele leven in de hele Achterhoek van belang is geweest. Maar hij deed dat altijd stilletjes, wat op de achtergrond."
Krosenbrink was als schrijver onder meer verbonden aan de Nieuwe Winterswijksche Courant en Dagblad De Gelderlander. Daarnaast gaf hij gezicht aan het Staring Instituut in Doetinchem. De publicist is al eerder onderscheiden, onder meer met de Duitse Freudenthalprijs en de Simon van Wattumprijs.
Volgens jurylid Anne Meijer stelt Krosenbrink zich altijd heel bescheiden op, maar is de lijst met zijn activiteiten indrukwekkend.
"Hij heeft historische boeken geschreven, maar ook toneelstukken, romans en gedichten. Ik heb wel eens het idee dat Krosenbrink buiten de Achterboek nog bekender is dan hier."
Eerdere prijswinnaars van de Winterswijkse cultuurprijs zijn onder anderen Willem Wilterdink, Ernst Daniël Smid en het Batavier Ensemble. Vorig jaar kreeg schrijver en 'dichter des vaderlands' Gerrit Komrij de prijs. Die heeft het sinds de prijsuitreiking altijd liefkozend over de 'Kraaijenbrink-legpenning'.
De Kraaijenbrink-prijs wordt volgend jaar opgevolgd door de 'Culturele Prijs Gemeente Winterswijk'. De gemeente heeft onlangs besloten om de uitreiking van de prijs met ingang van 2003 over te nemen.
 

Freudenthal-Preis 2001 voor Henk Krosenbrink

Tijdens een feestelijke bijeenkomst op 29 september 2001 in Achim bij Bremen ontving Henk Krosenbrink, de oud-directeur van het instituut, de Freudenthal-Preis 2001 van de Freudenthal-Gesellschaft, Vereinigung zur Pflege der Brüder Freudenthal, der plattdeutschen Sprache und Literatur. De prijs werd hem, als tweede niet-Duitser in de vijfenveertigjarige geschiedenis van de prijs, verleend voor zijn gedichtencyclus 'Leefde en Dood'. Zoals een van de juryleden het formuleerde: "Sprachlich betrachtet, habe ich selten einen so guten Text gelesen." Wij feliciteren Henk bij deze van harte.
 

Nieuwe bestuursleden

In de septembervergadering 2001 van het algemeen bestuur hebben de heren Harbers en Odink, na zich vele jaren voor het instituut te hebben ingezet, hun bestuurslidmaatschap beëindigd. Wij zijn hen zeer erkentelijk voor hun inspanningen. Hun plaatsen in het bestuur worden ingenomen door mevrouw Aartsen-den Harder uit Vorden en de heer Stevelink uit Groenlo. In de decembervergadering 2001 werd de heer Moojen uit Laag-Keppel als nieuw bestuurslid benoemd.
 

Dialect in de boekenweek 2002

Vanaf woensdag 13 maart 2002 was het 10 dagen boekenweek. Het thema was de liefde. Inspelend op de actualiteit, had de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek een website geopend (www.komliefste.com). Gedurende de boekenweek kon men op deze website om een eigen bloemlezing van tien liefdesgedichten samen te stellen. U had de keuze uit 548 gedichten, geschreven door 227 dichters.

Streektaaldichters waren helaas niet vertegenwoordigd. In De Gelderlander van zaterdag 9 maart maakte Hans Mellendijk hier in de rubriek Zaoterdag reeds melding van. Daarom boden wij hier een aantal gedichten in het dialect van dichters uit de streek.

BIEJ DEN HEKKENPOS

Op 'n ofgelaegen heuksken
-zo'n endjen van 't pad-
Daor hebt zich twee geleefden
's Efkes neer-ezat.

Daor steet 't scheve hekke
An de kante tegen den wal
En de opgedreugde pöste
Bunt däöneg in verval.

Nog kroelt daor brummeltekke,
Klimop en barkenries,
En hef 't sleetjeshekke
Een donzen kleed van gries.

Daor heur iej veugele fluiten,
't Gezoem um 'n hekkenpos,
En 't fluusteren van de blaekes,
Dee aait langs 't zachte mos.

Daorbiej dan heim'lek hekke
Is 't alle jaor fees,
Op zundag, duur de wekke,
A'j 't heuksken no maor weet.

Dan ku'j ze daor zeen zitten,
Dee twee van altied weer,
Dee twee oet vrogger dage:
Iej zeet daor oewzelvers weer!

Uut: G. Odink: Daor veul'n ik mien a'lene. Enschede 1974, blz 41.

OGENSPEL

De kinne in de hande
estut,
de oog'ne deur de häöre
half af-eschut,
zat i-j naost mi-j
en praoten, praoten.

Met de hande
vast'-eteurd
op 't taofelblad,
de tande as wachters
in de lippen,
he'k miene oog'ne
laoten slippen
töt ogenspel,
töt ovverspel.

Mien lichaam bloos
is stille
blieven zitten.

Uut: Henk Krosenbrink, Hölten letters. Aalten ca. 1975, blz.16.

WIND

Wind,
striek mi-j
zachjes deur 't haor
dat ik
de illusie heb
van vrouwenhande.

De nachte
zonder leefde
valt mi-j lange.

Wind,
striek mi-j
zachjes deur 't haor
da'k tenminsten
dreumen kanne.

Uut: Henk Krosenbrink, Hölten letters. Aalten ca. 1975, blz.16.

VEUR DE SLAOP

de wind waejt
mien lief slup
laot de wind maor waejen
en mien lief slaopen

Uut: Lucy Legeland/Jack Weijkamp, Blauwe vleugels. Doetinchem 1997, blz.9.

ZONDAGMIDDAG IN BED

i-j schoeft en schurkt
met ow köntje
mien buuk is warm
ow billen kold
de rustige engel daalt neer
en slut heur blauwe vleugels um ons heer
ik snoef en snurk ow

Uut: Lucy Legeland/Jack Weijkamp, Blauwe vleugels. Doetinchem 1997, blz.43.

RÖST

Het grös is nat.
Wiej loopt weer langs den boom
dén onzen namen dreg
en oewe ogen hebt
ik hol van oe ezeg.

Wiej röst nog wat
op mienen jas,
dén ik veur oe heb neer-eleg.

Uut: Derk Jan ten Hoopen, Soms zit ik zomaor onder 'n boom. Doetinchem 1999, blz.15.

AS 'N VLEUS

De leefde
as 'n vleus zo dunne,
da'k der haoste
bange veur bunne,
was met mi-j wils,
was met mi-j deus.

En ik zegge niks,
laot maor niks marken
van alle smodde,
dat slat in mien heufd.

Dus 't vleus steet op knappen,
de leefde vervlög.
Veur altied 't zelde:
boeten de kelde,
gin warmte binn.

De leefde -
vergreujd,
gladdals verwossene:
kats oet-ebleujd.

De blomen, de planten
noovedan reujt
zonder ne raeden,
zonder nen zin.

Uut: Sebastiaan Roes, Teurslaegers en rasterpäöle. Nijmegen 2000, blz.23.

DE ROETE

Met 'n voes
houw ik 't glas
oet 't raam:
de roete bast.

't Blood löp haronder
in 'n ellebaogen,
de mouwe versmotst.

Zovölle hol ik van ow,
da'k mi-j te skande make.

Uut: Sebastiaan Roes, Teurslaegers en rasterpäöle. Nijmegen 2000, blz.28.

HEGGE

Smalle strepe gres
tussen bouwland en bos
Vri-jplaatse
veur
Vri-jers.

Mi-j
wordt 't nog waer warm
bi-j de kelde,
dee'w daor
uuthollen
konnen.

Uut: Werk van Henk Lettink - Aalten.

Naar aanleiding van het thema "Liefde" in de boekenweek 2002, stuurde de heer F. Bergevoet, oud-inwoner van Megchelen, het volgende gedicht toe.

AMANDA

Ut 't westen van 't land
'n deerntjen zo vrolijk en mooi

ak her zie, kriek 't knap heit
zej mik mien mu
mor ik mag her geern

no drie kwatier met heur
drupt 't zweit mien van de neus

zej is mien spinning instructeur

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met:

Stichting Staring Instituut Postbus 686 - 7000 AR Doetinchem Tel: 0314-332831 Fax: 0314-363387 Internet: www.staringinstituut.nl  E-mail: info@staringinstituut.nl

[ Omhoog ] [ Donateur worden ] [ A.C.W. Staring ] [ Achterhoek en Liemers ] [ Vrienden ] [ Hist. Ver. A. en L. ] [ Staring Advies ] [ Help ons! ] [ Hoe vindt u ons? ] [ Archief ]

Copyright © 2009 Stichting Staring Instituut
Webdesign en -realisatie: Harold Pelgrom
Laatst bijgewerkt: 22 april 2010